Επιμέλεια: Μαρία Ν. Αγγέλη
Η Δημοτική Πινακοθήκη Αγρινίου φέτος(2026) φιλοξενεί την έκθεση «Ελαίας και Καπνού εγκώμιον», για τα 100 χρόνια του Παναιτωλικού. Τα έργα τέχνης που εκτίθενται στην Έκθεση αυτή φωτίζουν την τοπική ιστορία του Αγρινίου και της ευρύτερης περιοχής. Η ελιά και ο καπνός ήταν τα βασικά προϊόντα του τόπου. Ιδιαίτερα η καλλιέργεια και η επεξεργασία του καπνού στις καπναποθήκες διαμόρφωσαν την οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική ταυτότητα του τόπου.
Η ξενάγηση στη ΔΠΑ από τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή κ. Χρήστο Γαρουφαλή αποτελεί μια μοναδική εμπειρία για κάθε επισκέπτη. Μαθητές και μαθήτριες του Αγρινίου, οι οποίοι ξεναγήθηκαν στο χώρο, γνώρισαν μέσα από την τέχνη ένα σημαντικό κεφάλαιο της τοπικής ιστορίας. Άκουσαν ιστορίες από το παρελθόν, γνώρισαν ανθρώπους που μόχθησαν στα καπνοχώραφα, στα καπνομάγαζα και στους ελαιώνες. Γνώρισαν ζωγράφους και γλύπτες που απέδωσαν, με την τέχνη τους, τις φάσεις της καπνοκαλλιέργειας και το παραδοσιακό λιομάζωμα.
Επισκεφτήκαμε δύο φορές την Πινακοθήκη, με μαθητές του 2ου Γυμνασίου Αγρινίου, και είχαμε μια εξαιρετική ξενάγηση. Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν με όσα είδαν και άκουσαν. Στο τέλος καθισμένα σε μια αίθουσα συζήτησαν σχετικά με τους πίνακες και τα γλυπτά που είδαν. Μερικά κατέθεσαν ακούσματα που είχαν από τις οικογένειές τους. Ο παππούς και η γιαγιά τους καλλιεργούσαν καπνό «τα παλιά τα χρόνια». Τώρα έχουν ελιές. «Ο παππούς καπνίζει ακόμη, και αυτό του δημιούργησε αναπνευστικά προβλήματα», είπε ο Χρήστος. «Εγώ έχω φωτογραφία όταν ο μπαμπάς μου αρμάθιαζε με τη μηχανή», είπε ο Γρηγόρης κ.λπ. «Αυτός ο χώρος με ηρεμεί, κυρία», είπε ο Κώστας. Μια φράση που φανερώνει τη δύναμη της αισθητικής εμπειρίας και την ανάγκη των παιδιών για επαφή με χώρους πολιτισμού και δημιουργίας.
Κατά την επιστροφή μας στη σχολική αίθουσα προέτρεψα τα παιδιά να γράψουν σε σύντομα κείμενα τις εντυπώσεις και τα συναισθήματά τους από την επίσκεψη στην Πινακοθήκη. Ανταποκρίθηκαν με προθυμία και ευαισθησία στην προτροπή μου. Μέσα από τα λόγια τους γίνεται φανερό πως η τέχνη δεν αποτελεί μόνο μέσο αισθητικής απόλαυσης, αλλά και πολύτιμο τρόπο γνωριμίας με την τοπική ιστορία, τη συλλογική μνήμη και την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας. Επίσης κάποια παιδιά εμπνεύστηκαν και ζωγράφισαν δικά τους έργα…
Ενδεικτικά σύντομα κείμενά τους δημοσιεύονται, για να μοιραστούμε αυτές τις εντυπώσεις και με άλλους εφήβους της πόλης, που ίσως θελήσουν να θαυμάσουν από κοντά την έκθεση αυτή. Μια επίσκεψη στη ΔΠΑ είναι το καλύτερο μάθημα τοπικής ιστορίας. Οι μαθητές κατάλαβαν ότι η τέχνη μπορεί να κρατά ζωντανή τη μνήμη ενός τόπου!
Ακολουθούν σύντομα κείμενα μαθητών Β Γυμνασίου:
I). Η Έκθεση στην οποία πήγαμε ήταν αφιερωμένη στην καπνοκαλλιέργεια και στην παραγωγή της ελιάς, γι’ αυτό ονομάστηκε «Ελαίας και Καπνού εγκώμιον». Το έργο το οποίο με άγγιξε περισσότερο ήταν η «Αγκαλιά», διότι απεικονίζει ένα παιδάκι που κρατάει τα φύλλα του καπνού στην αγκαλιά του και μου θυμίζει τις ιστορίες τις οποίες μου έλεγε η μαμά μου, που, όταν ήταν μικρή, μάζευε αγκαλιές καπνού. Ο πίνακας είναι το αποτέλεσμα του βιώματος του καλλιτέχνη Νίκου Γώγου και αυτό το κάνει ακόμα πιο συγκινητικό.
Επίσης, ακόμη ένας πίνακας που μου έκανε εντύπωση είναι «Σκιά της ελιάς – καντήλι» του Χρήστου Μποκόρου που απεικονίζει τη σκιά μιας ελιάς και στη μέση του δέντρου είναι αναμμένο ένα καντηλάκι. Ακόμη όλοι οι πίνακες και τα έργα τέχνης που εκτίθενται στην Πινακοθήκη ήταν πολύ εντυπωσιακά και όλα έκρυβαν ένα βαθύ νόημα. Τέλος μου άρεσε πολύ πως ο Διευθυντής της Πινακοθήκης μας μίλαγε με τόση στοργή για κάθε πίνακα σαν να είναι δικός του και πόσο ταπεινά μας εξηγούσε τους δικούς του πίνακες. Προτείνω να την επισκεφτούν όλοι οι μαθητές του Αγρινίου. Μαρία Πασχέντη.
II). Πριν από μερικές μέρες επισκέφτηκα τη Δημοτική Πινακοθήκη Αγρινίου και ήταν μια εξαιρετική εμπειρία. Το θέμα της έκθεσης είχε να κάνει με τον καπνό και την ελιά στην περιοχή του Αγρινίου. Όταν μπήκα μέσα είδα διάφορους πίνακες που κάποιοι παρουσίαζαν την εργασία που γινόταν για τον καπνό και άλλοι έδειχναν την ομορφιά των ελαιόδεντρων. Καθώς παρακολουθούσες την ξενάγηση, μπορούσες να ακούς μια χαλαρή μουσική που σε βοηθούσε να θαυμάσεις ακόμα περισσότερο εκείνα τα καλλιτεχνικά έργα. Οι ζωγραφιές είχαν πολλές λεπτομέρειες και σίγουρα χρειάστηκε πολύς χρόνος για να πραγματοποιηθούν. Παρόλο που όλοι οι πίνακες ήταν ωραίοι, αυτό που μου προκάλεσε περισσότερο ενδιαφέρον ήταν το «Ελαιόδεντρο» της Χρύσας Βέργη. Οι διαφορετικές αποχρώσεις του πράσινου χρώματος και εκείνο το κίτρινο που μοιάζει με το χρώμα του χρυσού, σε έκαναν να νιώσεις σαν να βλέπεις μπροστά σου ένα πραγματικό ελαιόδεντρο και ότι βρίσκεσαι εκεί στο χωράφι. Τέλος μου άρεσε αυτή η ξενάγηση και θα το πρότεινα και σε άλλους ανθρώπους να πάνε και να θαυμάσουν και αυτοί αυτά τα ωραία έργα! Ραφαέλα Γιαντσάι.
III). Πρόσφατα επισκεφτήκαμε, με το σχολείο, τη Δημοτική Πινακοθήκη της πόλης μας που βρίσκεται στο κέντρο, δίπλα στο Δημαρχείο. Ήταν μοναδική εμπειρία να θαυμάσουμε από κοντά έργα τέχνης. Το ιδιαίτερο ήταν ότι ήταν φιλοτεχνημένα από καλλιτέχνες του Αγρινίου και τα θέματα των πινάκων ήταν εμπνευσμένα από την αγροτική ζωή του τόπου, ιδιαίτερα από την ελιά και τον καπνό.
Θαυμάσαμε πολλούς πίνακες που παρουσίαζαν με περίτεχνο τρόπο τα προϊόντα αυτά που παρήγαγε για πολλά χρόνια το Αγρίνιο και εξακολουθεί να καλλιεργεί, ιδίως την ελιά. Ο πίνακας όμως που μου έκανε εντύπωση ήταν αυτός του Δημήτρη Κρέτση με τίτλο «Σκάλισμα καπνού». Είναι με κάρβουνο και δείχνει μια γυναίκα αγρότισσα σκυμμένη να σκαλίζει καπνό. Μου αρέσει γιατί μου θύμισε έναν άλλο γνωστό πίνακα του διάσημου ζωγράφου Βαν Γκόνγκ που παρουσιάζει μια χωρική να σκαλίζει τη γη, με την ίδια τεχνοτροπία. Τον πίνακα αυτό τον θαύμαζα από παλιά και βλέποντας το έργο τέχνης του Αγρινιώτη καλλιτέχνη, κατάλαβα ότι η κουραστική αγροτική ζωή είναι ένα διαχρονικό θέμα που μπορεί να εμπνέει πολλούς ζωγράφους. Γιάννης Παπαϊωάννου.
IV).Η επίσκεψή μας στη Δημοτική Πινακοθήκη του Αγρινίου ήταν μια πολύ όμορφη πρωτοβουλία της καθηγήτριάς μας κ. Μαρίας Αγγέλη, καθώς εκεί φιλοξενούνται έργα σπουδαίων ελλήνων δημιουργών που συνδέονται με την τοπική ιστορία και παράδοση της πόλης μας. Ο χώρος και η ατμόσφαιρα από την αρχή μου δημιούργησε θετικές εντυπώσεις και ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα η ξενάγηση στο χώρο της έκθεσης, διότι με τις πληροφορίες που άκουσα αισθάνθηκα σαν να ταξίδευα σε εκείνη την εποχή μέσα από τα έργα. Όλα τα έργα μου προξένησαν δέος και θαυμασμό, αλλά το ενδιαφέρον μου κέντρισε ο πίνακας το «Ελαιόδεντρο» της ζωγράφου Χρύσας Βέργη, διότι η ελιά δεν είναι απλώς ένα δέντρο, αλλά το ιερό δέντρο από την αρχαιότητα έως σήμερα και ένα δέντρο που ευδοκιμεί στην περιοχή μας. Μου άρεσε πολύ ο κορμός και τα έντονα χρώματα στα φύλλα του καθώς και οι φωτοσκιάσεις γιατί το έκαναν να μοιάζει αληθινό.
Ήταν μια αξέχαστη εμπειρία γεμάτη εικόνες και χρώματα που ζωντάνευαν μπροστά στα μάτια μας το παρελθόν… Έλενα Κανιώτη.
V). Στην πινακοθήκη που πήγαμε θαύμασα τα πανέμορφα έργα των ζωγράφων και πάνω από όλα τη δημιουργικότητά τους. Παράδειγμα αυτό το μεγάλο αποτύπωμα του δαχτύλου που είχε δημιουργηθεί από σίδερο. Επίσης, ένα άλλο σπουδαίο δημιούργημα που με εντυπωσίασε όταν το είδα ήταν η ελιά φτιαγμένη από χαλκό και σίδηρο, ένα αριστούργημα! Εκείνο που μου άρεσε ακόμη ήταν ότι στον χώρο έπαιζε χαλαρωτική μουσική και όταν έμπαινες μέσα χαλάρωνε η ψυχή σου, καθώς έβλεπες τα αξιοθέατα της Πινακοθήκης.
Πάνω από όλα ένα σημαντικό που έχει αυτή η πινακοθήκη είναι ότι είναι εντελώς δωρεάν η είσοδος. Βέβαια, με αυτά τα έργα που είχε μέσα, θα έπρεπε να κοστίζει η είσοδος. Ήταν μια ωραία εμπειρία για όλους μας. Κώστας Καπραντζάς.
Kατά την επίσκεψή μας στη Δημοτική Πινακοθήκη είδαμε πολλά ωραία έργα. Το έργο που μου άρεσε περισσότερο ήταν το πορτρέτο του Ευάγγελου Παπαστράτου. Πίσω από αυτό το έργο κρύβεται ένας άνθρωπος με δύναμη, πάθος και όραμα. Ένας άνθρωπος που μπορεί και πρέπει να γίνει παράδειγμα προς μίμηση. Ήταν ένας άνθρωπος με απίστευτο μυαλό στο εμπόριο του καπνού. Κατάφερε να ξεκινήσει από το μηδέν και να δημιουργήσει έναν κολοσσό που διατηρείται ως σήμερα. Μας εμπνέει όνειρα, στόχους και εργατικότητα. Τέτοιοι άνθρωποι πρέπει να γίνονται πρότυπα για τα παιδιά που κυνηγούν τα όνειρά τους και προσπαθούν πάντα να τα πραγματοποιούν. Αντώνης Κατσίνας.
VI).Η επίσκεψή μας στη Δημοτική Πινακοθήκη ήταν μια πολύ όμορφη και ενδιαφέρουσα εμπειρία. Μέσα από τους πίνακες γνωρίσαμε καλύτερα τη ζωή των ανθρώπων που ασχολούνταν παλιά με την καλλιέργεια της ελιάς και του καπνού, τα οποία ήταν δύο πολύ σημαντικά προϊόντα για την περιοχή. Τα έργα έδειχναν σκηνές από την καθημερινότητα, τη δουλειά στα χωράφια και τις δυσκολίες αλλά και την αξία αυτών των προϊόντων.
Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που οι καλλιτέχνες, όπως η Χρύσα Βέργη, η Μαρίνα Κουτσοσπύρου, ο Δημήτρης Κρέτσης κ.ά. χρησιμοποίησαν τα χρώματα και τις εικόνες για να μεταφέρουν συναισθήματα και να μας δείξουν την ιστορία του τόπου μας. Οι πίνακες μου προκάλεσαν θαυμασμό και με έκαναν να σκεφτώ πόσο σημαντική είναι η τέχνη για να θυμόμαστε το παρελθόν μας. Η ξενάγηση ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και έμαθα πράγματα που δεν γνώριζα πριν για την ελιά, τον καπνό και την ιστορία του Αγρινίου.
Η επίσκεψη αυτή μου άφησε πολύ καλές εντυπώσεις και θα ήθελα να επισκεφτώ ξανά μια παρόμοια έκθεση. Βίβιαν Καπνιά.
VII).Την Πέμπτη, 23 Απριλίου, το τμήμα μας, το Β3, μαζί με την καθηγήτριά μας την κυρία Μαρία Αγγέλη επισκεφτήκαμε την Πινακοθήκη στο Αγρίνιο. Η Πινακοθήκη ήταν ωραία με εντυπωσιακά έργα που το καθένα μας περνούσε διαφορετικά μηνύματα για την ελιά και τον καπνό. Ο κύριος Χρήστος Γαρουφαλής ήταν εκείνος που μας μίλησε για όλα τα έργα και μας είπε την ιστορία τους. Τα έργα ήταν απλά και λιτά με πολύ νόημα και ζωγραφισμένα με αγάπη και φυσικά αυτό ήταν που μου έκανε περισσότερη εντύπωση. Μάθαμε για τα παλιά χρόνια που δούλευαν και εργάζονταν πολύ σκληρά και σε δύσκολες καταστάσεις. Το αγαπημένο μου έργο ήταν εκείνο του Νικήτα Φλέσσα το «κλαδί ελιάς σε βάζο ζωγραφισμένο σε χαρτί». Αυτές λοιπόν ήταν οι εντυπώσεις μου από την Πινακοθήκη του Αγρινίου. Εύχομαι κάποια στιγμή να μπορέσω να ξαναπάω. Μιχαέλα Τομαρά
VIII). Η έκθεση που επισκεφτήκαμε ήταν πολύ ωραία. Η κάθε εικόνα ήταν μοναδική με τη δική της ιστορία κρυμμένη στα χρώματα και τα σχέδια. Μάθαμε πολλά πράγματα, που αν δεν είχαμε επισκεφτεί την Πινακοθήκη δεν θα τα είχαμε μάθει. Οι περισσότερες ζωγραφιές ήταν σαν πραγματικότητα, με τις ελιές και τη ζωή των ανθρώπων στα καπνά.
Η ιστορία των προγόνων μας πρέπει να διδάσκετε σε όλες τις γενιές για να μην ξεχάσουμε τις δυσκολίες που πέρασαν και τη σκληρή δουλειά για να ζούμε εμείς καλύτερα σήμερα. Αρετή Βασιλογιάννη
