Του Θωμά Στάππα
Λίγες ημέρες πριν από το Συνέδριο «Δυτικά Επιχειρείν 2026», αξίζει να αναρωτηθούμε ποιο είναι το επόμενο αναπτυξιακό βήμα για την Αιτωλοακαρνανία.
Ο μεγαλύτερος νομός της χώρας σε έκταση διαθέτει πλεονεκτήματα που πολλές άλλες περιοχές θα επιθυμούσαν να έχουν. Ισχυρή αγροδιατροφική παραγωγή, σημαντικούς φυσικούς πόρους, πλούσιο υδάτινο δυναμικό, ενεργειακές υποδομές, αναπτυσσόμενο τουριστικό προϊόν και στρατηγική γεωγραφική θέση στη Δυτική Ελλάδα.
Κι όμως, παρά τα πλεονεκτήματα αυτά, η περιοχή εξακολουθεί να αναζητά έναν πιο δυναμικό αναπτυξιακό βηματισμό.
Το παράδοξο είναι ότι η Αιτωλοακαρνανία δεν στερείται δυνατοτήτων. Αντιθέτως, διαθέτει σχεδόν όλα τα συστατικά που απαιτούνται για ένα σύγχρονο παραγωγικό μοντέλο. Αυτό που συχνά λείπει είναι η σύνδεση αυτών των πλεονεκτημάτων σε ένα συνεκτικό αναπτυξιακό οικοσύστημα.
Για πολλά χρόνια η συζήτηση επικεντρώθηκε κυρίως σε έργα, χρηματοδοτήσεις και επιδοτήσεις. Πρόκειται ασφαλώς για απαραίτητα εργαλεία. Δεν αποτελούν όμως από μόνα τους αναπτυξιακή στρατηγική.
Η πραγματική πρόκληση είναι διαφορετική.
Πώς μια περιοχή μετατρέπει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα σε παραγωγική αξία, ανταγωνιστικότητα, επενδύσεις και ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Η Αιτωλοακαρνανία διαθέτει ισχυρή πρωτογενή παραγωγή. Παράγει προϊόντα υψηλής ποιότητας που μπορούν να σταθούν στις διεθνείς αγορές. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της υπεραξίας εξακολουθεί να δημιουργείται εκτός της περιοχής.
Η επόμενη φάση ανάπτυξης δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην παραγωγή πρώτων υλών. Χρειάζεται περισσότερη τυποποίηση, μεταποίηση, πιστοποίηση και εξωστρέφεια. Χρειάζεται μεγαλύτερη συμμετοχή της περιοχής στις αλυσίδες αξίας που δημιουργούνται γύρω από τα προϊόντα της.
Το ίδιο ισχύει και για τις υποδομές.
Η Ιόνια Οδός βελτίωσε σημαντικά τη διασύνδεση της Δυτικής Ελλάδας και δημιούργησε νέες δυνατότητες μετακίνησης ανθρώπων και αγαθών. Ωστόσο, οι μεγάλες υποδομές δεν αρκούν από μόνες τους για να μετασχηματίσουν μια τοπική οικονομία.
Η Αιτωλοακαρνανία δεν χρειάζεται μόνο έργα που τη διασχίζουν.
Χρειάζεται έργα και πολιτικές που τη συνδέουν παραγωγικά.
Η καλύτερη διασύνδεση του Αγρινίου με βασικούς αναπτυξιακούς άξονες, η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του λιμένα Αστακού και η δημιουργία ισχυρότερων δεσμών μεταξύ παραγωγής, μεταποίησης και εξαγωγών αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για το επόμενο βήμα.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στον τομέα της ενέργειας.
Η περιοχή φιλοξενεί σημαντικές ενεργειακές υποδομές και διαθέτει πλούσιους φυσικούς πόρους. Παρ’ όλα αυτά, ένα εύλογο ερώτημα παραμένει ανοιχτό: κατά πόσο η αναπτυξιακή αξία που παράγεται επιστρέφει (ή θα επιστρέφει) ουσιαστικά στις τοπικές κοινωνίες.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να υπάρχουν ενεργειακές επενδύσεις.
Το ζητούμενο είναι οι επενδύσεις αυτές να συνδέονται με παραγωγική δραστηριότητα, απασχόληση, καινοτομία και πραγματικές ευκαιρίες για τους ανθρώπους της περιοχής.
Σε αυτό το σημείο η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης.
Η ψηφιακή μετάβαση δεν αφορά μόνο τις μεγάλες επιχειρήσεις και τα μεγάλα αστικά κέντρα. Αφορά εξίσου τον αγρότη που επιδιώκει να μειώσει το κόστος παραγωγής, τον συνεταιρισμό που αναζητά καλύτερη πρόσβαση στις αγορές, τη μεταποιητική μονάδα που θέλει να αυξήσει την παραγωγικότητά της και τη μικρομεσαία επιχείρηση που επιδιώκει να εξάγει τα προϊόντα και τις υπηρεσίες της.
Οι σύγχρονες τηλεπικοινωνιακές υποδομές, τα δεδομένα, οι ψηφιακές πλατφόρμες και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης δημιουργούν πλέον δυνατότητες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια ήταν διαθέσιμες μόνο σε πολύ μεγαλύτερους οργανισμούς.
Η τεχνολογία όμως δεν αποτελεί αυτοσκοπό.
Αποτελεί εργαλείο αύξησης της παραγωγικότητας.
Και η παραγωγικότητα είναι ίσως η σημαντικότερη πρόκληση για την ελληνική οικονομία τα επόμενα χρόνια.
Εξίσου κρίσιμη είναι η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, πανεπιστημίων, ερευνητικών φορέων και τοπικής αυτοδιοίκησης. Η γνώση που παράγεται πρέπει να μετατρέπεται σε καινοτομία, νέα προϊόντα και νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες.
Πάνω απ’ όλα όμως, η αναπτυξιακή προοπτική της Αιτωλοακαρνανίας συνδέεται με το δημογραφικό ζήτημα.
Καμία στρατηγική δεν μπορεί να θεωρηθεί επιτυχημένη όταν οι νέοι συνεχίζουν να αναζητούν αλλού τις επαγγελματικές ευκαιρίες που δεν βρίσκουν στον τόπο τους.
Οι άνθρωποι παραμένουν ή επιστρέφουν όταν υπάρχουν ποιοτικές θέσεις εργασίας, δυνατότητες εξέλιξης, σύγχρονες υποδομές και ένα περιβάλλον που επιβραβεύει τη δημιουργικότητα, τη γνώση και την επιχειρηματικότητα.
Η Αιτωλοακαρνανία διαθέτει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα.
Το ζητούμενο πλέον είναι να τα μετατρέψει σε ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα.
Να περάσει από τη διαχείριση δυνατοτήτων στη δημιουργία υπεραξίας.
Να μετατρέψει τους πόρους της σε παραγωγικό αποτέλεσμα.
Και να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε οι επόμενες γενιές να μπορούν να χτίσουν το μέλλον τους στον τόπο τους.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο αναπτυξιακό στοίχημα της επόμενης δεκαετίας. Και αφορά όχι μόνο την Αιτωλοακαρνανία, αλλά συνολικά το μέλλον της ελληνικής περιφέρειας.
