Φώτης Μάρης: «επιβεβλημένη η αναδιάρθρωση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην Αιτωλοακαρνανία»- Τι προτείνει ο συμπατριώτης μας Πρύτανης του ΔΠΘ

«Η αναδιάρθρωση είναι επιβεβλημένη διότι η σημερινή κατάσταση δεν έχει την βιωσιμότητα που πρέπει και ο ανταγωνισμός θα μας πιέσει περισσότερο». Η επισήμανση αυτή, σε συνέντευξη στο agrinionews.gr, του Πρύτανη στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Φώτη Μάρη, αφορά στην Αιτωλοακαρνανία και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Ο κ. Μάρης μιλάει μεν για το ΔΠΘ που «γίνεται πρότυπο δημόσιο πανεπιστημιακό ίδρυμα» , αναφερόμενος ωστόσο στην Αιτωλοακαρνανία, τον τόπο καταγωγής του, αποδέχεται πως η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση δεν δικαίωσε τις προσδοκίες.

«Απογοήτευση και φυσικά μια τέτοια κατάσταση φέρνει χαμηλή επιλεξιμότητα και πολλές κενές θέσεις» τονίζει, επισημαίνοντας παράλληλα πως  «τα Πανεπιστημιακά Τμήματα στην Αιτωλοακαρνανία πρέπει να συνεχίσουν στην οργάνωση νέων σύγχρονων  και ανταγωνιστικών προγραμμάτων σπουδών σε τομείς της οικονομίας που είτε διακρίνεται είτε υπάρχει ανάγκη βελτίωσης».

Σύμφωνα με τον κ. Μάρη «ένας πυλώνας  είναι αυτός της αγροδιατροφής και της αλυσίδας αξίας του τρόφιμου. Ο δεύτερος πρέπει να είναι βασισμένος στο δίπολο Τεχνολογία-Δημόσια Υγεία, που είναι σοβαρή προτεραιότητα-ανάγκη της κοινωνίας. Απαραίτητο επίσης στοιχείο είναι η δημιουργία ενός Ερευνητικού Ινστιτούτου».

Παράλληλα ο κ. Μάρης εκφράζει τις απόψεις του για το παραγωγικό μοντέλο του νομού μας και για το πως μπορεί να παύσει η Ελλάδα να είναι «πρωταθλητής» στην ανεργία πτυχιούχων.

Συνέντευξη στον δημοσιογράφο Κώστα Ρίγκο.

-Κύριε Πρύτανη, αναμφισβήτητα η σπουδαιότητα του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης για τη χώρα μας είναι μεγάλη. Ποια είναι επιγραμματικά η κατάσταση σήμερα στο ίδρυμα και ποιοι είναι οι στόχοι σας για το προσεχές διάστημα;

Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο ήταν το πρώτο πολυεδρικό ίδρυμα της χώρας. Σήμερα έχει παρουσία σε επτά (7) πόλεις έδρες με 28 ακαδημαϊκά Τμήματα, σε 10 Σχολές και 30.000 προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές. Την σημερινή του μορφή την πήρε την Άνοιξη του 2024 με Νόμο περί ενίσχυσης του Πανεπιστημίου μας και έτσι έγινε το μοναδικό στην Περιφέρεια ΑΜΘ. Με τον νόμο αυτό μας δόθηκε η ευκαιρία να αναδιαρθρωθούμε με σχέδιο. Αυτή η φάση θα ολοκληρωθεί αρχές του 2026 με την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος για την ίδρυση του Τμήματος Κτηνιατρικής με έδρα την Ορεστιάδα.

Παράλληλα με την ακαδημαϊκή μας ανάπτυξη δουλέψαμε συστηματικά και στους τομείς της διεθνοποίησης και της εξωστρέφειας με ένα νέο στρατηγικό σχέδιο για την περίοδο 2025-2028, προετοιμάζοντας το πανεπιστήμιο για το ανταγωνιστικό περιβάλλον που αναπτύσσεται. Αυτό περιλαμβάνει τέσσερις πυλώνες, την ευρωπαϊκή συμμαχία πανεπιστημίων EMERGE στην οποία συμμετέχουμε με άλλα οκτώ (8) πανεπιστήμια με στόχο να οργανώσουμε κοινά ευρωπαϊκά προγράμματα σπουδών, την ίδρυση του Παραρτήματός μας στο Κάιρο της Αιγύπτου σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Helwan, με την δημιουργία το 2026 πέντε κοινών μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών με κορυφαία ξένα πανεπιστήμια και τέλος την ίδρυση με το Πανεπιστήμιο Νεάπολις της Πάφου κοινού προγράμματος προπτυχιακών σπουδών Τμήματος Ιατρικής με έναρξη τον Σεπτέμβριο του 2027. Θα ακολουθήσει σε σύντομο χρονικό διάστημα και η ανάπτυξη συνεργασιών με Πανεπιστήμια της Κίνας.

Κορυφαία όμως επιλογή της στρατηγικής μας, είναι η απόφασή μας το 2021 να θέσουμε προτεραιότητά μας την δημιουργία κόμβου αριστείας για τον αγροδιατροφικό τομέα σε απόλυτη σύμπλευση με το Περιφερειακό Πρόγραμμα. Αυτό μας έδωσε την δυνατότητα σε μόλις τρία χρόνια να έχουμε δύο ευρωπαϊκούς κόμβους, το DiGiAgriFood και το ΕΙΤ Food, με στόχο την εκπαίδευση αγροτών και αγροτικών – μεταποιητικών επιχειρήσεων στην ψηφιακή και πράσινη μετάβαση του αγροδιατροφικού τομέα. Αυτή την περίοδο είμαστε έτοιμοι να δώσουμε σε λειτουργία τον Επιδεικτικό Αγρό Υψηλής Τεχνολογίας με σύγχρονο θερμοκήπιο 3.000 τ.μ. δίνοντας την ευκαιρία στους αγρότες, γεωργικούς συμβούλους, κα. να δουν στην πράξη με την βοήθεια ειδικών ερευνητών σύγχρονες καλλιέργειες. Το συγκεκριμένο θερμοκήπιο παράγει ηλεκτρική ενέργεια με ημιδιάφανα φωτοβολταϊκά πάνελ και μονάδα υδρογόνου.

Στον τομέα βελτίωσης των υποδομών μας παρεμβαίνουμε με τεχνικό πρόγραμμα 200 εκατ. ευρώ. Μιλάω για έργα που υλοποιούνται ή έχουν δημοπρατηθεί. Περιλαμβάνει φοιτητικές εστίες 1400 κλινών (712 νέων κλινών σε Αλεξανδρούπολη και Κομοτηνή και 705 ανακατασκευασμένων σε Ξάνθη και Καβάλα), φοιτητικά εστιατόρια σε Κομοτηνή, Ξάνθη και Διδυμότειχο, νέα Κεντρική Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου στην Κομοτηνή, νέο κτιριακό συγκρότημα για την Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών, νέα αμφιθέατρα και αίθουσες διδασκαλίας για την Σχολή Επιστημών Υγείας, ενεργειακές αναβαθμίσεις, αναβάθμιση των ψηφιακών υποδομών και πολλά ακόμα.

Το ΔΠΘ γίνεται πρότυπο δημόσιο πανεπιστημιακό ίδρυμα με την δουλειά πολλών συναδέλφων, στελεχών και φυσικά των φοιτητών μας.

– Η Ελλάδα θεωρείται δυστυχώς «πρωταθλητής» στους ανέργους πτυχιούχους. Τι φταίει; Πώς μπορεί να αλλάξει;

Οι λόγοι είναι πολλοί. Ο πρώτος λόγος για μένα είναι η έλλειψη σύνδεσης των σπουδών με την αγορά εργασίας. Η πρακτική άσκηση μπήκε και σωστά στην ζωή μας. Τα προγράμματα σπουδών άλλαξαν και επικαιροποιήθηκαν. Η γνώση σήμερα απαιτεί ένταση και δεκτικότητα στις αλλαγές. Μιλάμε για ποιότητα σπουδών και αξιολογούμαστε κάθε μέρα. Τα αμφιθέατρα άρχισαν να γεμίζουν πάλι και οι φοιτητές μας ‘’απαιτούν’’ καλύτερες σπουδές, υποδομές, ευκαιρίες. Δημιουργήσαμε θερμοκοιτίδα νεοφυών επιχειρήσεων, κάνουμε τέσσερα χρόνια ήδη ημέρες καριέρας σε όλα μας τα τμήματα δίνοντας την ευκαιρία στις εταιρείες να έρθουν να παρουσιάσουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα και τις ευκαιρίες δουλειάς που προσφέρουν.

Και πάλι δεν αρκεί. Οι νέοι πλέον άλλαξαν τις προτεραιότητες. Η τεχνολογία και η καινοτομία τους έλκουν περισσότερο. Έτσι έχουμε γνωστικά αντικείμενα να μην είναι πλέον επιλέξιμα. Για αυτό συζητήσαμε με τους συναδέλφους και κάναμε αλλαγές. Ήδη από φέτος αυτές αποδίδουν. Καμία κενή θέση στα ακαδημαϊκά τμήματα της Ροδόπης και του Έβρου. Άρα οι νέοι, η κοινωνία μας προσέχουν και ανταποκρίνονται θετικά. Θα συνεχίσουμε με αποφασιστικότητα όλες αυτές τις μικρές και μεγάλες αλλαγές που μας εξελίσσουν, μας κάνουν καλύτερους.

Ένα σημείο που επίσης έχουμε επισημάνει είναι η ανάγκη οργανωμένου επαγγελματικού προσανατολισμού από το σχολείο καθώς και η ανυπαρξία της τεχνικής εκπαίδευσης.

Θα ήθελα να πω όμως και δυο λόγια για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Κάνουν ένα λάθος. Δεν έρχονται κοντά μας όσο θα έπρεπε. Πρέπει να το κάνουν χωρίς δισταγμούς. Πρέπει να γνωριστούν και να συνεργαστούν με όλους εμάς, φοιτητές και καθηγητές. Οι ξένες εταιρείες προσεγγίζουν τους φοιτητές μας, πριν πάρουν πτυχίο. Εφευρίσκουν τρόπους να συνεργαστούν. Αν οι ελληνικές εταιρείες δεν πάνε να βρουν τους νέους επιστήμονες, θα χάσουν την ευκαιρία να δουλέψουν με τους ικανότερους και δεν θα είναι ανταγωνιστικές στο άμεσο μέλλον. Και κάτι τελευταίο σε έρευνες που κάνουμε ρωτώντας τους φοιτητές, μας είπαν ότι πρώτο κριτήριο στην επιλογή μιας θέσης εργασίας είναι το εργασιακό περιβάλλον και δεύτερο ο μισθός και οι παροχές. Και στα δυο στην Ελλάδα υστερούμαι. Αν θέλουμε να έχουμε καλό ανθρώπινο δυναμικό πρέπει να διαμορφώσουμε καλές συνθήκες εργασίας με πολύ καλές απολαβές τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα.

Σε επίπεδο χώρας πιστεύω ότι η αναδιάρθρωση είναι απαραίτητη για δύο λόγους, η εξέλιξη της επιστήμης και η υπογεννητικότητα δημιούργησαν μια νέα κατάσταση

– Δεν είναι κρυφό πως το επόμενο διάστημα θα τεθεί εκ νέου επί τάπητος η αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Προς ποιες κατευθύνσεις θεωρείτε πώς πρέπει να κινηθεί;

Εμείς ως διοίκηση στο Δημοκρίτειο είδαμε από την αρχή την ανάγκη να πάμε σε αναδιάρθρωση και για αυτό ετοιμάσαμε ένα σχέδιο και το παρουσιάσαμε στην Κυβέρνηση. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός έγινε κοινωνός και υποστηρικτής της προσπάθειάς μας. Κάναμε αναδιάρθρωση της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών εισάγοντας την καινοτομία των δυο προγραμμάτων σπουδών σε ένα Τμήμα, μετακινήσαμε το Τμήμα  σε Νοσηλευτικής στην Αλεξανδρούπολη, ιδρύσαμε το Τμήμα Ψυχολογίας στο Διδυμότειχο και το Τμήμα Εργοθεραπείας στην Κομοτηνή, δημιουργήσαμε νέα προγράμματα σπουδών για τα δύο Τμήματα στην πόλη της Δράμας. Σχεδόν για δυο χρόνια δουλέψαμε με μεγάλη ένταση, συζητώντας, διαφωνώντας, διορθώνοντας. Το αποτέλεσμα μας δικαίωσε. Θα χρειαστεί να γίνουν και άλλες αλλαγές στο μέλλον αλλά πλέον έχουμε την τεχνογνωσία.

Σε επίπεδο χώρας πιστεύω ότι η αναδιάρθρωση είναι απαραίτητη για δύο λόγους, η εξέλιξη της επιστήμης και η υπογεννητικότητα δημιούργησαν μια νέα κατάσταση. Τα πανεπιστήμια πρέπει να πάρουν πρωτοβουλίες στην κατεύθυνση της αναδιάρθρωσης άμεσα διαμορφώνοντας ένα νέο χάρτη ο οποίος θα μειώσει τον ανταγωνισμό και τις επικαλύψεις επιτρέποντας σε κάθε ίδρυμα να αξιοποιήσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ακαδημαϊκών του μονάδων αλλά και των τοπικών κοινωνιών. Να συζητήσουν ολοκληρωμένα σχέδια με την Κυβέρνηση και να προχωρήσουν άμεσα διότι δεν υπάρχει χρόνος. Υπάρχουν ήδη δημόσιες τοποθετήσεις Πρυτάνεων στην κατεύθυνση αυτή. Πρέπει να προσεχθούν και να ενισχυθούν. Η χώρα πρέπει να αποκτήσει Εθνική Στρατηγική για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση σε όλους τους τομείς εκπαίδευση, έρευνα και σύνδεση με την αγορά και τις τοπικές οικονομίες. Θα πρότεινα η αναδιάρθρωση να ξεκινήσει από τα Πανεπιστήμια εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης λαμβάνοντας σοβαρά υπόψιν τις απόψεις των τοπικών κοινωνιών, μιας και οι Δήμοι και οι Περιφέρειες θα κληθούν να χρηματοδοτήσουν άμεσα τα Πανεπιστήμια τα επόμενα χρόνια.

Είμαι σίγουρος ότι το Πανεπιστήμιο Πατρών ως ένα από τα κορυφαία της χώρας μπορεί και θέλει να ανατάξει το χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Αιτωλοακαρνανία.

-Ειδικότερα, όσον αφορά στην Αιτωλοακαρνανία, γνωρίζετε καλά πως είναι «πονεμένη»  η ιστορία της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Ποια είναι η άποψη-πρόταση σας ώστε σε Αγρίνιο και Μεσολόγγι η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση να ριζώσει και να δυναμώσει;

Είναι αλήθεια ότι η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση στην Αιτωλοακαρνανία δεν δικαίωσε τις προσδοκίες. Πολλές διοικητικές αλλαγές χωρίς το απαραίτητο σχέδιο στήριξης. Καμία δέσμευση της Πολιτείας και των τοπικών εταίρων για ενίσχυση. Απογοήτευση και φυσικά μια τέτοια κατάσταση φέρνει χαμηλή επιλεξιμότητα και πολλές κενές θέσεις. Προσπαθώντας να αναζητήσω λύσεις, κατέληξα ότι τα Πανεπιστημιακά Τμήματα στην Αιτωλοακαρνανία πρέπει να συνεχίσουν στην οργάνωση νέων σύγχρονων  και ανταγωνιστικών προγραμμάτων σπουδών σε τομείς της οικονομίας που είτε διακρίνεται είτε υπάρχει ανάγκη βελτίωσης. Ο ένας πυλώνας θα είναι αυτός της αγροδιατροφής και της αλυσίδας αξίας του τρόφιμου. Ο δεύτερος πρέπει να είναι βασισμένος στο δίπολο Τεχνολογία-Δημόσια Υγεία, που είναι σοβαρή προτεραιότητα-ανάγκη της κοινωνίας. Απαραίτητο επίσης στοιχείο είναι η δημιουργία ενός Ερευνητικού Ινστιτούτου.

Άρα η αναδιάρθρωση είναι επιβεβλημένη διότι η σημερινή κατάσταση δεν έχει την βιωσιμότητα που πρέπει και ο ανταγωνισμός θα μας πιέσει περισσότερο. Επειδή πολλά σχέδια απέτυχαν τα προηγούμενα χρόνια πρέπει το όποιο νέο σχέδιο να δουλευτεί σε όλα τα επίπεδα εντός της ακαδημαϊκής κοινότητας του Πανεπιστημίου Πατρών και να γίνει αντικείμενο διαβούλευσης απαραίτητα με τους εκπροσώπους σε Τοπικό και Περιφερειακό επίπεδο, για να μπορέσει να αντιμετωπίσει και την κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ των θεσμικών εταίρων και της κοινωνίας. Είμαι σίγουρος ότι το Πανεπιστήμιο Πατρών ως ένα από τα κορυφαία της χώρας μπορεί και θέλει να ανατάξει το χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Αιτωλοακαρνανία.

Κατά την γνώμη μου χρειαζόμαστε μια νέα καινοτόμα αγροτική οικονομία με έμφαση στην αλυσίδα αξίας των τροφίμων.

-Κύριε Μάρη, γνωστό είναι πως έλκετε την καταγωγή σας από την Αιτωλοακαρνανία και διατηρείτε στενούς τους δεσμούς σας. Στις κατά καιρούς παρεμβάσεις περιγράφετε και ένα πλαίσιο για το παραγωγικό μοντέλο του τόπου μας. Πείτε μας δυο λόγια επ’ αυτού.

Ναι όπως γνωρίζετε κατάγομαι από την Βόνιτσα και πάω συχνά στο πατρικό μου και βλέπω τους δικούς μου. Εκεί τελείωσα το γυμνάσιο και χαίρομαι κάθε στιγμή με τους φίλους και τους συντοπίτες μου. Σε ότι αφορά τώρα το ερώτημα, καταλαβαίνω από συζητήσεις ότι όλοι πιστεύουμε ότι χρειαζόμαστε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο.

Το νέο παραγωγικό μοντέλο πρέπει να αξιοποιήσει πρώτα από όλα το ανθρώπινο δυναμικό της περιοχής και ειδικά όσων ασχολούνται στην αγροτική παραγωγή και δευτερευόντως τους φυσικούς μας πόρους με προτεραιότητα το νερό. Κατά την γνώμη μου χρειαζόμαστε μια νέα καινοτόμα αγροτική οικονομία με έμφαση στην αλυσίδα αξίας των τροφίμων. Η καινοτομία είναι βασικό εργαλείο και διδάσκεται. Οι νέοι επιστήμονες είναι οι πλέον έτοιμοι και δεκτικοί και πρέπει να τους στηρίξουμε με τεχνική βοήθεια, χρηματοδοτήσεις και φοροαπαλλαγές να γίνουν οι νέοι ανταγωνιστικοί επιχειρηματίες μας. Ήδη αρκετοί τα καταφέρνουν. Παράλληλα οι παλαιοί αγρότες πρέπει να στηριχθούν οικονομικά να βελτιώσουν την παραγωγικότητά τους. Το νέο μοντέλο πρέπει να επικοινωνηθεί ουσιαστικά για να βρουν ουσιαστικό ρόλο οι περισσότεροι του χώρου.

Στο σημείο αυτό βασικός είναι ο ρόλος του Πανεπιστημίου, διότι γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα το ανθρώπινο δυναμικό της Αιτωλοακαρνανίας καθώς και τους νέους επιστήμονες. Μπορεί και πρέπει να γεφυρώσει όλους τους παραγωγικούς φορείς (επιμελητήρια, κα.) παρέχοντας υπηρεσίες, με την χρηματοδότηση του Κράτους και της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας. Η ανάπτυξη του αγροδιατροφικού τομέα είναι για μένα ο βασικός πυλώνας που πρέπει να στηριχθούμε για να αντιμετωπίσουμε σε σημαντικό μέρος το πρόβλημα της εγκατάλειψης της υπαίθρου και είχα την ευκαιρία να αναπτύξω στο συνέδριο πριν λίγες ημέρες στο Αγρίνιο. Όλα τα παραπάνω είναι κομμάτι της Green Agenda της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενώ δεύτερος πυλώνας για την Αιτωλοακαρνανία κατά την άποψή μου πρέπει να είναι η ανάπτυξη της οικονομίας της θάλασσας (Blue Agenda). Ελπίζω να έχουμε την ευκαιρία να τα πούμε εκτενώς στο μέλλον.

Σας ευχαριστώ κ. Ρίγκο για την ευκαιρία που μου δώσατε να εκφράσω τις σκέψεις μου.