Του Γιώργου Μαρκατάτου
Η διασύνδεση των θεμάτων της άμυνας της Ευρώπης, έναντι εχθρών και φίλων (Ρωσία-ΗΠΑ) με την κάλυψη αναγκών των πρόσθετων δαπανών από τον προϋπολογισμό της ΕΕ δημιουργεί έντονα ζητήματα για την εφαρμογή της ΚΓΠ και της Περιφερειακής Πολιτικής και της πολιτικής Συνοχής. Οι αρμόδιοι προσπαθούν πολλές φορές να καθησυχάσουν τις φοβίες και αμφιβολίες που έχουν προκληθεί, αλλά από την άλλη ολοένα και ξεπροβάλλουν νέα δεδομένα που ρίχνουν περισσότερο φως στις αναμενόμενες δυσκολίες. Έτσι, σε νέες προτάσεις της Κομισιόν μπορεί να «ξεστρατίσει» σημαντικό μέρος των πιστώσεων για την περιφέρεια, σε εκείνες που επηρεάζονται δυσανάλογα από τη γειτνίαση στη Ρωσία. Οι πόροι είναι περιορισμένοι και η μεταφορά από τους εθνικούς προϋπολογισμούς για τα θέματα άμυνας στον κορβανά της ΕΕ επηρεάζει αρνητικά πάρα πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων και τη δική μας.
Σε πρόσφατο δημοσίευμα του έγκριτου POLITICO[1] με τίτλο «Η ΕΕ έχει ένα σχέδιο για να σώσει τις περιοχές που βρίσκονται στο κατώφλι της Ρωσίας από την οικονομική δυσπραγία» (18 Φεβρουαρίου 2026) αναφέρεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να επενδύσει χρήματα σε παραμεθόριες περιοχές — αλλά δεν θα υπάρξουν νέα κονδύλια από τον τρέχοντα προϋπολογισμό της ΕΕ. Πρόκειται για ένα θέμα που υπάρχει ήδη σε επίσημες παρεμβάσεις και προτάσεις της Κομισιόν και σε παράλληλες δημοσιεύσεις (θεσμικές και δημοσιογραφικές).
Σε μια προσπάθεια να στηριχθούμε σε επίσημες πηγές της ΕΕ καταλήγουμε στο ότι:
- Υπάρχει πρόταση, αλλά και γραμμή πολιτικής της Κομισιόν για «ειδική στήριξη» σε ανατολικές παραμεθόριες περιοχές.
(α) Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ+)
Η Κομισιόν έχει δημοσιεύσει πρόταση/πακέτο που προβλέπει ειδική χρηματοδοτική στήριξη για περιοχές που συνορεύουν με Ρωσία, Λευκορωσία και Ουκρανία, με ρυθμίσεις όπως αυξημένη προχρηματοδότηση και δυνατότητα 100% χρηματοδότησης έργων ΕΚΤ+ σε αυτές τις περιοχές.
(β) Σύνδεση με την ευρύτερη συζήτηση για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ 2028–2034) και την ανακατανομή κονδυλίων.
- Υπάρχουν επαναλαμβανόμενες δημόσιες αναφορές της Κομισιόν (και πολιτικών προσώπων της) ότι οι ανατολικές/παραμεθόριες περιοχές αντιμετωπίζουν «ειδικές προκλήσεις» και ότι αυτό πρέπει να αντικατοπτρίζεται στα ποσά και στα κριτήρια. Ενδεικτικά, σε ομιλία του Επιτρόπου Σεραφίν γίνεται ρητή μνεία σε “»ειδικά ποσά» για περιοχές που συνορεύουν με Ρωσία και Λευκορωσία.
Παράλληλα, είναι γνωστό και έχει γραφτεί δεόντως για σχεδιαζόμενη αναδιάρθρωση του μακροχρόνιου προϋπολογισμού της ΕΕ που θα μπορούσε να μετακινήσει ισορροπίες υπέρ ανατολικών κρατών και περιοχών (λόγω άμυνας/συνόρων/ασφάλειας) και να αλλάξει τον τρόπο κατανομής πόρων συνοχής/αγροτικών ενισχύσεων. Σε κάθε αφορμή τονίζουμε το ότι η σχεδιαζόμενη ανακατανομή πιστώσεων δεν είναι σε όφελος της πατρίδας μας. Εξ άλλου υπάρχουν «παρόμοιες δημοσιεύσεις» και τεκμηρίωση από την ίδια την Κομισιόν (όχι μόνο πολιτικές δηλώσεις).
- Με τίτλο «Το κόστος της εγγύτητας των κρατών μελών της ΕΕ στον πόλεμο»[2] η Κομισιόν έχει δημοσιεύσει εκτενές κείμενο για το κόστος της εγγύτητας στον πόλεμο και τις διαφορές σε ανάπτυξη, με εκτιμήσεις ότι τα κράτη-μέλη που συνορεύουν με τις εμπόλεμες χώρες υπέστησαν μεγαλύτερη απώλεια ρυθμών ανάπτυξης (ιδίως 2022–23). Γίνεται κατανοητό ότι αυτό λειτουργεί ως βάση πολιτικής για επιχειρήματα υπέρ στοχευμένων ενισχύσεων, που σημαίνει ότι χώρες όπως η δική μας θα στερηθούν των προβλεπομένων πιστώσεων υπέρ των παραμεθόριων περιοχών της ουκρανο-ρωσικής κρίσης. Αλλά και άλλα πολλά δημοσιεύματα δείχνουν επακριβώς πως επιχειρείται μεταφορά πόρων. Το γνωστό στη χώρα μας πρόγραμμα Interreg ενισχύει τις ανατολικές περιφέρειες της ΕΕ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία[3].
- Σε έγγραφο του Ευρωκοινοβουλίου που ασχολείται με «Περιοχές της ΕΕ οι οποίες συνορεύουν με τη Ρωσία»[4] αναφέρεται δημοσίευμα που στοχεύει στην υποστήριξη λόγω της απομακρυσμένης φύσης των περιοχών αυτών που αντιμετωπίζουν γεωγραφικά, δημογραφικά, κοινωνικοοικονομικά και δομικά μειονεκτήματα για την ανάπτυξή τους.
Και δεν έχουν τελειωμό οι δημοσιοποιήσεις και κάθε είδους αναφορά στο πώς πρέπει να ανακατανεμηθούν τα κοινοτικά κονδύλια. Ο μέσος αγρότης, ή ο μέσος μικρομεσαίος πλέον αυτοαπασχολούμενος στην περιφέρεια της ΕΕ έχει σοβαρά ερωτήματα, όχι μόνο για την ύπαρξή του και για την ικανότητα να συνεχίσει να ασκεί το βιοποριστικό του επάγγελμα. Εν τούτοις δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο επειδή η γραφειοκρατική ελίτ των Βρυξελλών υπακούοντας στις επιταγές της Γερμανίδας προέδρου της μπορεί να διαρθρώνει διαρκώς προτάσεις ανακατανομής των πιστώσεων.
Οι αρχές και αξίες της ΕΕ δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού των Ευρωπαίων πολιτών.
Οι διαρκείς συζητήσεις και προσδιορισμοί που επιχειρούνται για την ανακατεύθυνση του ερχόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Προϋπολογισμού 2028 – 2034 πρέπει να συμπεριλάβουν την πραγματικότητα όπως εκφράζεται από τα αληθινά στοιχεία και όχι όπως θέλουν να τα εμφανίσουν οι υπάρχουσες σκοπιμότητες. Στο εγγύς μέλλον θα έχουμε την ευκαιρία να αναλύσουμε σε έκταση το όλο θέμα που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της συνέχισης ύπαρξης της ΕΕ. Στόχος μας είναι να διαβλέψουμε με συνεπή ορθότητα τι λέει και τι προτείνει η Κομισιόν. Για παράδειγμα «Ποια ταμεία επηρεάζονται» ή ποια είναι η τάση που δημιουργείται για πολιτικές βάσης όπως η Κοινή Γεωργική Πολιτική και η πολιτική Συνοχής.
Διότι αν ισχύει η διαπίστωση ότι η μείωση των επενδύσεων, η μείωση της εμπορευματικής κίνησης και η μείωση του τουρισμού έχουν επιφέρει οικονομικό πλήγμα στις ανατολικότερες περιφέρειες της ΕΕ, επηρεάζοντας κυρίως τις χώρες της Βαλτικής, τη Φινλανδία και την Πολωνία, η λύση δεν μπορεί να είναι να πάρει η αρχή διαχείρισης τα λεφτά από τις άλλες περιοχές που τα έχουν ανάγκη
Χρειάζονται νέα, πρόσθετα κεφάλαια στο τραπέζι. Κάθε άλλη λύση είναι κοντόφθαλμη και θνησιγενής.
[1] https://www.politico.eu/article/eu-regions-russia-economic-malaise-budget/
[2] https://economy-finance.ec.europa.eu/cost-eu-member-states-proximity-war_en?utm_source=chatgpt.com
[3] https://interreg.eu/news-stories/how-interreg-strengthens-eastern-eu-regions-after-russia-s-invasion-of-ukraine/?utm_source=chatgpt.com
[4] https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2025/767236/EPRS_ATA%282025%29767236_EN.pdf?utm_source=chatgpt.com
