Του Γιώργου Μαρκατάτου
Η δραματική κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξομοιώνεται και ταυτίζεται με τον αιώνα της ταπείνωσης για την Ευρώπη. Η ταπείνωση αυτή αρχίζει και φαίνεται σκληρή, ήδη από το πρώτο τεταρτημόριο του αιώνα αυτού και αντί καλυτέρευσης των πραγμάτων, πληθαίνουν τα αδιέξοδα, και η φτωχοποίηση ολόκληρων κοινωνικών στρωμάτων των Ευρωπαίων πολιτών, Πρόκειται για συμπέρασμα που βασίζεται σε διαρκή και μη ανακοπτόμενη διαδικασία. Και όλα αυτά επισυμβαίνουν μέσα σε μεταβαλλόμενους γεωπολιτικούς σχηματισμούς που εγκυμονούν άμεσους κινδύνους και έχουν ανακόψει για τα καλά κάθε ειρηνευτική διαδικασία και κάθε ικμάδα ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό θα αναφερθούμε στην ομιλία της προέδρου της Κομισιόν για το ποια είναι η κατάσταση της ΕΕ.
Στις 10 Σεπτεμβρίου 2025, στο Στρασβούργο, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε το όραμα και τις προτεραιότητες της Ένωσης για το 2025-26, μιλώντας για μια «στιγμή ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας» απέναντι σε γεωπολιτικές και οικονομικές πιέσεις. Κεντρικοί άξονες: ανταγωνιστικότητα, άμυνα-ασφάλεια, κοινωνική δικαιοσύνη, ποιότητα ζωής, δημοκρατία & αξίες, και η εξωτερική δράση της ΕΕ. Όσον αφορά την κρίσιμη έκθεση Ντράγκι για την οποία είχαμε αναφερθεί σε άλλο άρθρο μας, για την ανταγωνιστικότητα, η κα φον ντερ Λάϊεν ανακοίνωσε δέσμη νέων πρωτοβουλιών, με τις οποίες θα ασχοληθούμε συνολικά σε επόμενο σημείωμά μας.
Σε συνοπτική εκδοχή, ως προς την άμυνα – ασφάλεια προανήγγειλε την πρωτοβουλία «Επιτήρηση Ανατολικής Πλευράς», οδικό χάρτη «Ευρωπαϊκή Αμυντική Ετοιμότητα» με ένα «Αμυντικό Εξάμηνο» (Defence Semester), ενίσχυση της FRONTEX (αναθεώρηση κανονισμού) και νέα εργαλεία κατά οργανωμένου εγκλήματος και διακινητών. Μάλιστα προανήγγειλε και νέο καθεστώς κυρώσεων, καθώς και αναθεώρηση του κανονισμού της Europol. Παράλληλα, επιβεβαίωσε την αταλάντευτη στήριξη στην Ουκρανία και την αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων[1].
Όσον αφορά την ατζέντα των «Κοινωνικών αξιών» προχώρησε στην εξαγγελία « Σχεδίου Προσιτής Στέγασης», και στο «Νόμο για Ποιοτικές Θέσεις Εργασίας», στρατηγική για τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, φορητότητα δεξιοτήτων και μια ευρωπαϊκή στρατηγική κατά της φτώχειας.
Στο σκέλος «ποιότητα ζωής» προανήγγειλε την πρωτοβουλία Ευρωπαϊκό Σχέδιο Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή ( European Climate Adaptation Plan) μίλησε για «γενεαλογική ανανέωση» στη γεωργία, για στρατηγική για τα ζώα (με στοιχεία ευζωίας), για την επάρκεια και την ποιότητα των τροφίμων και για το Νόμο για τους Ωκεανούς (Ocean Act)
Η πρόεδρος της Κομισιόν δεν παράλειψε να μιλήσει και για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα, δίνοντας ένα τόνο για τη σχετική θεματολογία, όπως «Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας», «Νόμος για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη»», πρόγραμμα ανθεκτικότητας ΜΜΕ (media), στρατηγική κατά της διαφθοράς και σχέδιο κατά του κυβερνοεκφοβισμού.
Στην εξωτερική δράση, παρουσίασε το «Σύμφωνο για τη Μεσόγειο» και νέα στρατηγική ΕΕ–Ινδίας. Ιδιαίτερη στιγμή ήταν η στροφή γραμμής για το Ισραήλ-Γάζα, όπου πρότεινε αναστολή του εμπορικού τμήματος της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ, στοχευμένες κυρώσεις σε ακραίους υπουργούς και βίαιους εποίκους και πάγωμα του μεγαλύτερου μέρους της διμερούς χρηματοδότησης.
Τέλος, υπερασπίστηκε τη νέα εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ ως «την καλύτερη δυνατή» για να αποφευχθεί εμπορικός πόλεμος και να διασφαλισθούν θέσεις εργασίας στην Ευρώπη, παρά τις κριτικές για τον αμερικανικό δασμό 15% σε ευρωπαϊκά προϊόντα.
Εμπορική συμφωνία με ΗΠΑ: Το πιο αιχμηρό πεδίο κριτικής ήταν η υπεράσπιση της συμφωνίας με τις ΗΠΑ. Είναι πολλοί που χαρακτήρισαν τη συμφωνία αυτή «μη αμοιβαία, άδικη και μη ισορροπημένη», και είναι προφανές ότι θα ακουστούν πολλά όταν αγγίξουν το περιεχόμενο της συμφωνίας στο Ευρωκοινοβούλιο.
Ως προς τη στροφή στο Ισραήλ-Γάζα, πρόκειται για μια ανύπαρκτη ουσία που ήρθε αργά, τονίζουν οργανώσεις και η κεντροαριστερά τη ΕΕ και «δεν αρκεί» για να σταματήσει τον λιμό, ή τον πόλεμο[2].
Για την Πράσινη μετάβαση και τη γεωργία οι κριτικές που ασκήθηκαν αφορούν την απορρύθμιση και την πλήρη απομάκρυνση από την Πράσινη Συμφωνία (Green Deal). Όσον αφορά τη γεωργία δεν υπήρξε πολιτική απάντηση στις πρόσφατες περικοπές χρημάτων και τις εντάσεις στον προϋπολογισμό, γεγονός που δέχθηκε κριτική ακόμη και από φιλικές προς την πρόεδρο πτέρυγες, που σημαίνει ότι δυστυχώς έχουμε δίκιο όταν ασκούμε κριτική για το πώς μειώνονται τα κονδύλια της γεωργίας και πως βαδίζουμε προς τον γκρεμό. Ποιοι το γνωρίζουν αυτό καλύτερα από τους αγρότες της χώρας μας και από την αυτοδιοίκηση, τόσο τους περιφερειάρχες, όσο και τους δημάρχους, οι οποίοι γνωρίζουν τον αγώνα να μη χαθούν τα κεκτημένα της πολιτικής Συνοχής, ώστε να μπορούν να χρηματοδοτούν τα απαραίτητα έργα της περιφέρειας.
Πρέπει να σημειωθεί ότι η παρουσίαση της κατάστασης στερήθηκε κάθε ιεράρχησης, πράγμα που σημαίνει ότι το σύνολο των διαπιστώσεων και εξαγγελιών είναι για να βρισκόμαστε σε δουλειά! Η ουσία είναι μηδέν.
Βέβαια, επειδή πολλές φορές είμαστε επικριτικοί, τώρα αρχίζουν και οι άλλοι να καταλαβαίνουν ότι δεν υπάρχει καμιά ιεράρχηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τα δίκτυα, την άμυνα, τη δημοκρατία, τους ωκεανούς, τη Μεσόγειο, γιατί απλά δεν διευκρινίζονται πόσα και που θα βρούμε τα λεφτά.
Και δεν είναι μόνο αυτά. Αλλά και η ανταγωνιστικότητα με αρκετές εξαγγελίες χωρίς κοστολόγηση και μια άνευρη και θνησιγενή διεύρυνση με τα Δυτικά Βαλκάνια, ώστε να δοθεί άμεση προτεραιότητα στη διεύρυνση με την Ουκρανία.
Το σοβαρότερο είναι ότι την ώρα που γινόταν η ομιλία της προέδρου της Κομισιόν μερικοί εξυπνάκηδες προσπαθούν να οργανώσουν συγκέντρωση για την Πέμπτη (που γράφονται αυτές οι γραμμές) από τις πλουσιότερες χώρες της ΕΕ για μυστική συνάντηση στη Βιέννη καθώς οι συνομιλίες για τον προϋπολογισμό γίνονται εξαιρετικά δύσκολες.
Θα επανέλθουμε στο επόμενο σημείωμά μας για τους κινδύνους ενός τέτοιου λάθους εγχειρήματος.
Εκεί θα βρούμε και τι σημαίνει η Ταπείνωση της Ευρώπης.
[1] https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/state-union/state-union-2025_en
[2] https://eurochild.org/news/eurochilds-reaction-to-the-2025-state-of-the-european-union/?utm_source=chatgpt.com
