Η Ουκρανίας ως μέλος της Ε.Ε. αποδέχεται τα τεχνικά σημεία της ΚΓΠ;

Του Γιώργου Μαρκατάτου

Η ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την ΚΓΠ είναι ένα από τα σημαντικότερα και δυσεπίλυτα προβλήματα που έχει να απαντήσει η ΕΕ. Δε φτάνει που οι πόροι που θα κατευθυνθούν προς τη χώρα αυτή είναι τερατώδεις, υπάρχουν διαρθρωτικές διαφορές που δεν μπορούν να καλυφθούν εύκολα, ή αναμένεται να μην καλυφθούν ποτέ!

Για μια ακόμη φορά δηλώνουμε ότι οι λάθος αποφάσεις πολιτικής και  η αποδυνάμωση της διπλωματίας στη γηραιά ήπειρο κρατούν τα σκήπτρα του αδιεξόδου που δημιούργησαν !

Σε συνέχεια των σημειωμάτων αυτών θα μας απασχολήσουν οι τεχνικές προσαρμογές που θα απαιτηθούν, αλλά και τι πρέπει να γίνει με τους Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς  (ΓΤΟ), για τους οποίους υπάρχει και πρόβλημα και έχουν ήδη ληφθεί ορισμένα μέτρα. Για να εξετάσουμε τις  «τεχνικές προσαρμογές» που χρειάζονται για να τρέξει η ΚΓΠ στην Ουκρανία, πρέπει να εξετάσουμε το θέμα με βάση το ισχύον πλαίσιο 2023-27 για την ΚΓΠ:

1. Σχέδιο Στρατηγικής για την ΚΓΠ (Strategic Plan) που καλύπτει και τους 2 Πυλώνες (άμεσες ενισχύσεις/αγορές & αγροτική ανάπτυξη), με στόχους, παρεμβάσεις, δείκτες και προϋπολογισμό. Υπενθυμίζουμε ότι απαιτείται έγκριση από την Επιτροπή των σχεδίων στρατηγικής[1].
2. Οικοδόμηση/διαπίστευση Οργανισμού Πληρωμών (και Συντονιστικού Φορέα), με εσωτερικούς ελέγχους, διαδικασίες δημοσιονομικής διασφάλισης και πιστοποίησης, σύμφωνα με τον «οριζόντιο κανονισμό» 2021/2116[2]. Εδώ δυστυχώς θα θυμηθούμε δυο πράγματα: το ένα αφορά τη διαφθορά του συστήματος Ζελένσκι, που οδήγησε ακόμη και την πιστή του σύμμαχο πρόεδρο της Κομισιόν να του τα ψάλλει διεθνώς, αλλά και τις ατασθαλίες στις οποίες φαίνεται ότι εμπλέκεται και ο δικός μας ΟΠΕΚΕΠΕ. Και σημειώνω ότι οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι δεν είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν διασπάθιση δημοσίου (ευρωπαϊκού) χρήματος.
3. Εγκατάσταση Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης & Ελέγχου: Το θέμα αφορά τη χαρτογραφημένη βάση αγροτεμαχίων (LPIS), το μητρώο γεωργών/εκμεταλλεύσεων, τις ηλεκτρονικές αιτήσεις, και τα δορυφορικά δεδομένα (AMS -Area Monitoring System) με το σύστημα Copernicus/γεω-φωτογραφίες που έχει καταστεί υποχρεωτικό από 1/1/2023[3].
4. Σύνδεση της εισοδηματικής στήριξης με την τήρηση των κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ενισχυμένη αιρεσιμότητα), δηλαδή ενσωμάτωση και εφαρμογή των προτύπων καλής γεωργικής και περιβαλλοντικής κατάστασης και υποχρεωτικών απαιτήσεων, ως προϋπόθεση λήψης ενισχύσεων[4].
5. Σχεδιασμός άμεσων ενισχύσεων στον Πυλώνα Ι[5]:
   1. Βασική εισοδηματική στήριξη, οικο-σχήματα, συμπληρωματική αναδιανεμητική στήριξη, στήριξη νέων αγροτών.
   2. Κανόνες αναδιανομής/σύγκλισης και επιλογές περικοπών/ανώτατων ορίων
6. Πυλώνας ΙΙ (Αγροτική Ανάπτυξη): μέτρα επενδύσεων, συμβουλευτικών υπηρεσιών περιβαλλοντικά-κλιματικά σχήματα πολυετούς διάρκειας, με σύστημα επιλογής, ελέγχων και αξιολόγησης.
7. Κοινή Οργάνωση Αγοράς: στοχευμένη εναρμόνιση σε παρεμβάσεις αγοράς, ιδιωτική αποθεματοποίηση, τομεακά προγράμματα και πρότυπα ποιότητας.
8. Πλαίσιο επιδόσεων & αναφορών Εδώ μιλούμε για τις ετήσιες εκθέσεις επιδόσεων, παρακολούθηση δεικτών, και έλεγχοι συμμόρφωσης/απόδοσης[6]
9. Συστήματα κατά της απάτης & συνεργασία με ελεγκτικούς/διωκτικούς φορείς (OLAF, ΕΕΣ), συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης δημοσιονομικών διορθώσεων. Εδώ η δουλειά που περιμένει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς είναι υπερφορτωμένη και αδύνατον να βγει αν δεν προσληφθούν αρκετές δεκάδες εμπειρογνωμόνων…
10. Ιδιαίτερο σημείο είναι τα μεταβατικά μέτρα των άμεσων ενισχύσεων: δεν είναι αυτόματα, αλλά υπάρχει ισχυρό προηγούμενο από τις διευρύνσεις 2004/2007/2013 (σταδιακή κλιμάκωση επιπέδων πληρωμών μέχρι 10ετία). Πιθανό εργαλείο για να εξομαλυνθεί το δημοσιονομικό αποτύπωμα της ένταξης της Ουκρανίας[7].

Στα ανωτέρω 10 σημεία που θα μας ταλανίσουν για πολύ καιρό, πρέπει να κάνουμε μια ιδιαίτερη αναφορά τι γίνεται με τους ΓΤΟ[8]. Για το καθεστώς  στην ΕΕ, η καλλιέργεια ΓΤΟ παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη (σήμερα καλλιεργείται μόνο ο αραβόσιτος MON810 σε λίγες περιοχές), ενώ η χρήση ΓΤ ζωοτροφών είναι επιτρεπτή όταν το γεγονός είναι εγκεκριμένο σε επίπεδο ΕΕ, με αυστηρές διαδικασίες αξιολόγησης, ιχνηλασιμότητας και επισήμανσης. Παράλληλα, οι θεσμοθέτες επεξεργάζονται νέο πλαίσιο για τις νέες γονιδιωματικές τεχνικές (NGTs)· το Συμβούλιο συμφώνησε σε κοινή θέση στις 14.3.2025, ανοίγοντας νέο γύρο διαπραγματεύσεων με το Κοινοβούλιο[9].

Διάφορα κείμενα που έχουν εγκριθεί για την εναρμόνιση Ουκρανίας σημειώνουν τα ακόλουθα: Τον Αύγουστο 2023 η Ουκρανία υιοθέτησε νέο νόμο για τις γενετικές τεχνικές και τον έλεγχο ΓΤΟ, βασισμένο σε εννέα πράξεις του κεκτημένου της ΕΕ. Η έναρξη ισχύος έχει οριστεί για 16 Σεπτεμβρίου 2026, και μέχρι τότε απαιτείται εκτεταμένη κανονιστική δευτερογενής νομοθέτηση (μητρώα, διαδικασίες αδειοδότησης, έλεγχοι, επισήμανση). Η Επιτροπή καταγράφει την πρόοδο αλλά ζητά ολοκλήρωση της εναρμόνισης ειδικά σε ΓΤΟ και επίσημους ελέγχους. Οι αναλυτές σημειώνουν ότι με την προσχώρηση, η Ουκρανία θα εφαρμόζει ακριβώς το ευρωπαϊκό καθεστώς για έγκριση/επισήμανση/ιχνηλασιμότητα ΓΤ προϊόντων και τους κανόνες για την (περιορισμένη) καλλιέργεια, καθώς και τυχόν νέο πλαίσιο για NGTs αν εν τω μεταξύ έχει θεσπιστεί[10]. Όμως είναι γνωστό ότι η σημερινή πραγματικότητα & έλεγχοι, λόγω παλαιών κενών, στην Ουκρανία υπήρχαν εκτιμήσεις για εκτεταμένη ανεπίσημη χρήση ΓΤ σόγιας κ.ά.

Δεν έχουμε το δικαίωμα να αμφισβητήσουμε  τα λεγόμενα των Ουκρανών, αλλά δεδομένου ότι τουλάχιστον 2 δεκάδες εκατομμύρια στρέμματα αποτελούν ιδιοκτησία αμερικάνικων κολοσσών που κυκλοφορούν μόνο με προϊόντα υπό ΓΤΟ, ίσως να πρέπει να είμαστε περισσότερο προσεκτικοί.

Γιαυτό θα συνεχίσουμε και στο επόμενο με τα δηλητήρια που σκεπάζουν τη γη σε πολλά μέρη και το θόρυβο που έχουν ξεσηκώσει σημαντικές μάζες αγροτών από τη Γαλλία και ίσως και στη χώρα μας να αρχίσει να παρατηρείται παρόμοια ενεργητικότητα.

[1] https://agriculture.ec.europa.eu/cap-my-country/cap-strategic-plans_en?utm_source=chatgpt.com

[2] https://www.euro-access.eu/_media/file/680_CELEX_02021R2116-20240525_EN_TXT.pdf?utm_source=chatgpt.com

[3] https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/financing-cap/assurance-and-audit/managing-payments_en?utm_source=chatgpt.com  και Υπηρεσίες παρακολούθησης περιοχών της ΚΓΠ | Διαστημικό οικοσύστημα δεδομένων του Copernicus

[4] https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/income-support/conditionality_en?utm_source=chatgpt.com

[5] https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/cap-overview/cap-glance_en?utm_source=chatgpt.com και https://www.consilium.europa.eu/en/policies/cap-funding-rules-2023-2027/?utm_source=chatgpt.com

[6] https://www.oecd.org/en/publications/agricultural-policy-monitoring-and-evaluation-2023_b14de474-en/full-report/european-union_cfa55f69.html?utm_source=chatgpt.com

[7] https://www.oecd.org/en/publications/2025/07/oecd-economic-surveys-european-union-and-euro-area-2025_af6b738a/full-report/repurposing-the-eu-budget-for-new-challenges_b90b1f1d.html?utm_source=chatgpt.com

[8] https://www.efsa.europa.eu/en/topics/genetically-modified-organisms?utm_source=chatgpt.com

[9] https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/theme-sustaining-our-quality-of-life-food-security-water-and-nature/file-plants-produced-by-certain-new-genomic-techniques?utm_source=chatgpt.com

[10] https://enlargement.ec.europa.eu/document/download/1924a044-b30f-48a2-99c1-50edeac14da1_en?filename=Ukraine+Report+2024.pdf