Του Γιώργου Μαρκατάτου
Με νέα πρόταση μομφής εναντίον της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κινδυνεύει να βρεθεί η πρόεδρος της Κομισιόν, αυτή τη φορά για την εμπορική συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη MERCOSUR[1]. Μια συμφωνία που αναμένεται να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από αυτά που θα λύσει. Οι περισσότερες χώρες της ΕΕ συμφώνησαν να υπογραφεί η νέα εμπορική συμφωνία με τη MERCOSUR, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Τι σημαίνει όμως η νέα συμφωνία για τη χώρα μας, και κυρίως για τον αγροτικό τομέα, αλλά και τους καταναλωτές της χώρας μας.
Οι εμπορικές συναλλαγές με τις χώρες MERCOSUR θα δημιουργήσουν πολλά προβλήματα, δεδομένου ότι το θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ για την παραγωγή αγροτικών προϊόντων και γενικότερα προϊόντων διατροφής διαθέτει ισχυρούς κανόνες προστασίας της υγείας των καταναλωτών. Στην περίπτωση λοιπόν κανονικής λειτουργίας της νέας συμφωνίας αναμένεται να υπάρξει αθέμιτος εμπορικός ανταγωνισμός μεταξύ της παραγωγής στην ΕΕ και της MERCOSUR, εις βάρος των Ευρωπαίων αγροτών, αλλά και των καταναλωτών.
Ταυτόχρονα όμως έχουν αναδυθεί προβλήματα και άλλης φύσεως, όπως τα γερμανικά φυτοφάρμακα που πωλούνται στη MERCOSUR, οι δραστικές ουσίες των οποίων είναι απαγορευμένες από την ΕΕ. Πληροφορούμαστε μέσω εγγράφου της γερμανικής βουλής[2], ότι «Το 2023, το Βραζιλιάνικο Κογκρέσο ενέκρινε έναν νέο νόμο για τα φυτοφάρμακα, χαλαρώνοντας περαιτέρω τα κριτήρια και με νέο νόμο, ολόκληρη η διαδικασία καταχώρησης φυτοφαρμάκων συντονίζεται από το Υπουργείο Γεωργίας, το οποίο υφίσταται μεγάλη επιρροή από επιχειρήσεις αγροδιατροφής και εταιρείες αγροχημικών. Γερμανικές εταιρείες όπως η Bayer και η BASF, μέσω των ενώσεών τους, έχουν εκφραστεί υπέρ του νέου νόμου. Σύμφωνα με έκθεση που ετοίμασε η ΜΚΟ Fiquem Sabendo (2024), οι λομπίστες των φυτοφαρμάκων και οι αρχές της βραζιλιάνικης κυβέρνησης συναντήθηκαν 752 φορές μεταξύ Οκτωβρίου 2022 και Αυγούστου 2024. Η BASF και η Bayer ήταν οι εταιρείες που συμμετείχαν περισσότερο σε αυτές τις συναντήσεις, με τη Bayer μόνο να έχει 52 συναντήσεις κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.»
Τονίζουμε ότι για να πάρει θετική ψήφο η πρόταση της Κομισιόν (με τη Γερμανίδα πρόεδρο της), δεσμεύτηκε να ενισχύσει με 45 δις € στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-34 για τη γεωργία, ως αντιστάθμισμα ενδεχόμενης αύξησης ανταγωνισμού με αγροτικά προϊόντα εισαγωγής από τη MERCOSUR. Για τη χρήση όμως από την κατανάλωση καμιά πρόβλεψη, καμιά προστασία!
Εκ των πραγμάτων λοιπόν απαιτείται μια στοχευμένη ανάλυση για αγροτικά προϊόντα και εισροές (λιπάσματα/ φυτοφάρμακα/ ενέργεια), με βάση το πού βρίσκεται η συμφωνία αυτή σήμερα. Η ψήφιση της συμφωνίας τονίζουμε ότι απαιτεί και την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (και διαδικασίες κύρωσης και εφαρμογής).
Ένα σημείο που χρήζει ιδιαίτερης αναφοράς αφορά τους Μηχανισμούς «φρένου» και ενδεχομένως αντισταθμιστικά ποσά σε περίπτωση εμφανούς απειλής της εγχώριας παραγωγής, είναι η περίπτωση να κινηθεί θεσμικά μηχανισμός προσωρινής αναστολής δασμολογικών προτιμήσεων σε «ευαίσθητα» (π.χ. πουλερικά/βόειο).
Για την Ελλάδα, έχει καταγραφεί πολιτικά ότι στηρίζει πρωτοβουλίες «πρόωρης πρόσβασης» σε αγροτικά κονδύλια στο πλαίσιο της συζήτησης για MERCOSUR, χωρίς αυτό να σημαίνει και πολλά πράγματα, αλλά μόνον ότι η χώρα μας ενέδωσε στην υπογραφή, υιοθετώντας τη γερμανική πρόθεση. Αυτό που είναι ξεκάθαρο στις κριτικές που καταγράφονται είναι ο αθέμιτος ανταγωνισμός, αφού η συμφωνία περιγράφεται ως ανταλλαγή βιομηχανικών συμφερόντων με «παραχωρήσεις» στα αγροτικά («cars for cows») και φυσικά το όφελος των Γερμανών βιομηχάνων θα αντισταθμιστεί από τη ζημία του αγροτικού κόσμου σε χώρες όπως στην Ελλάδα. Οι Ευρωπαίοι αγρότες τηρούν αυστηρότερους κανόνες κόστους (περιβάλλον, ευζωία, φυτοπροστασία) και άρα κινδυνεύουν από υποτίμηση τιμών και απώλεια εισοδήματος.
Σχετικά με την Ασφάλεια τροφίμων παρά το ότι η Κομισιόν προβάλλει ότι θα γίνονται έλεγχοι κατά την εισαγωγή, υπάρχει πρακτικό ζήτημα ικανότητας ελέγχων/ιχνηλασιμότητας και διαφοράς προτύπων παραγωγής.
Στον τομέα των φυτοφαρμάκων έχουν δημοσιευθεί ευρήματα/καταγγελίες ότι σε προϊόντα από Βραζιλία που πωλούνται στην ΕΕ εντοπίζονται υπολείμματα φυτοφαρμάκων, περιλαμβανομένων ουσιών που είναι απαγορευμένες για χρήση στην ΕΕ. Και στο γερμανικό κοινοβουλευτικό πλαίσιο (τεκμηρίωση για δημόσια ακρόαση) καταγράφεται το επιχείρημα ότι γερμανικοί/ευρωπαϊκοί όμιλοι παράγουν δραστικές ουσίες/σκευάσματα που απαγορεύονται στην ΕΕ αλλά επιτρέπονται και πωλούνται στη Βραζιλία («double standards»).
Το «θετικό» αφήγημα για την Ελλάδα θα εστίαζε στο ότι η συμφωνία ακουμπά μερικώς σε προϊόντα όπου η Ελλάδα έχει επωνυμία (ελαιόλαδο, οίνος, ΠΟΠ-ΠΓΕ, τυριά, φέτα ως κατηγορία). Αρνητικό πρόσημο για τη χώρα μας αναμένεται στο σύνολο των υπόλοιπων προϊόντων διατροφής, μεταξύ των οποίων τα κηπευτικά, όσπρια, φρούτα, μέλι και ρύζι, και από τη κτηνοτροφία (βόειο/πουλερικά), μέσω πίεσης των τιμών.
Δημιουργείται πάντως η εντύπωση ότι το κοινοτικό κεκτημένο δεν προστατεύεται και δεν επιχειρείται καν να προστατευθεί. Και φυσικά δεν επιχειρείται καμιά λύση ή αναφορά προστασίας των καταναλωτών.
Το συμπέρασμα είναι ότι χώρες και περιοχές με τις δομές γεωργίας που έχει η Ελλάδα, θα υποστούν σοβαρή βλάβη στη συνέχιση της άσκησης του αγροτικού επαγγέλματος, αλλά και ένα δεύτερο σοβαρότατο πρόβλημα είναι οι επιδράσεις πάνω στους καταναλωτές που θα αναγκαστούν να χρησιμοποιούν φθηνότερα τρόφιμα αλλά με ανεξέλεγκτες επιπτώσεις στην υγεία τους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αρμενίζει στραβά, και τίθενται περαιτέρω προβλήματα που σχετίζονται με τις πολιτικές επιλογές μιας ισχνής πλειοψηφίας χωρών που περιστρέφονται γύρω από τον ξεδοντιασμένο, πλέον άξονα Παρίσι – Βερολίνο. Είναι καιρός να σκεφτούν οι Ευρωπαίοι που πάνε.
[1] https://www.politico.eu/article/von-der-leyen-to-face-motion-censure-over-mercosur-january/
[2] https://www.bundestag.de/resource/blob/1029232/Stellungnahme-SV-Alan-Tygel.pdf?utm_source=chatgpt.com
