Κάποτε ο ύμνος του περιπτέρου ήταν το «Ένα λεπτό περιπτερά» του Διονυσίου. Σήμερα, φούρνοι, περίπτερα, μικρομάγαζα τραγουδάνε το μεταπολεμικό σουξέ του Σουγιούλ «Σβήστε με απ’τον χάρτη».
Περίπου 1.500 φούρνοι έχουν βάλει λουκέτο σε όλη την επικράτεια, από το 2022 όταν ξέσπασε σε όλο της το μεγαλείο η ενεργειακή κρίση, υποστηρίζει η Συντεχνία Αρτοποιών Αθηνών Προαστίων και Περιχώρων.
Το περίπτερο της γειτονιάς είναι είδος προς εξαφάνιση, καθώς από τα 11.000 περίπτερα του 2010, σήμερα δεν έχουν επιβιώσει ούτε τα μισά – περίπου 4.500 με 4.700, σύμφωνα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Μισθωτών Περιπτέρων.
Νέα έκθεση της εταιρείας Nielsen ΙQ δίνει ακόμα χαμηλότερους αριθμούς, περί τα 4.200 περίπτερα, από περίπου 9.900 το 2010.
α δε ψιλικατζίδικα-παντοπωλεία (μίνι-μάρκετ) έχουν επίσης μειωθεί, σχεδόν κατά το 1/3 (από 30.000 σε 21.000). Αντιθέτως, στον πολύφερνο κλάδο της μικρής λιανικής, παίρνουν όλο και μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας οι αλυσίδες σουπερμάρκετ. Ανοδικά κινούνται τα convenience stores (καταστήματα ευκολίας), που ανήκουν σε μεγάλους ομίλους, ανοίγουν στις γειτονιές με το σύστημα της δικαιόχρησης (franchise), έχουν διευρυμένο ωράριο και εκτοπίζουν τα μικρά μπακάλικα.
Ασφυκτικός ενεργειακός κλοιός
Ασφυκτικός είναι ο κλοιός και για τα ζαχαροπλαστεία, αρτοποιεία και πρατήρια ψωμιού, καθώς η Ένωση Επιχειρήσεων Αρτοποιίας Ζαχαροπλαστικής (ΕΕΠΑΖ), που εκπροσωπεί και μεγάλες αλυσίδες, αναφέρει ότι σε 30 μήνες έχουν κλείσει πάνω από 3.000 καταστήματα του είδους.
Τα ταβερνάκια της γειτονιάς είναι κι αυτά σε κίνδυνο, αφού η εστίαση παρά την άνοδο του τουρισμού σημειώνει πτώση τζίρου (για πρώτη φορά μετά το 2020) και ακόμα μεγαλύτερη πτώση σε όγκο κατανάλωσης.
Η νέα ενεργειακή κρίση που «ψήνεται» με επίκεντρο τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ – αφού Νετανιάχου και Τραμπ άνοιξαν το κουτί της Πανδώρας βομβαρδίζοντας το Ιράν – έχει προκαλέσει αναβρασμό και στους μικρο-εμπόρους. Ιδίως οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις, όπως οι φούρνοι, βρίσκονται άλλη μια φορά υπό τη δαμόκλειο σπάθη των υπέρογκων τιμολογίων ενέργειας, ενώ οι ανατιμήσεις στις εισαγόμενες πρώτες ύλες θεωρούνται δεδομένες.
Περίπτερα και φούρνοι πολλών ταχυτήτων
Αν σκαλίσει κανείς την επιφάνεια, θα δει ότι από κάτω υπάρχουν πολλές αντιφάσεις, ανομοιομορφίες και αντιθέσεις.
Δεν είναι όλα τα «μαγαζάκια» και μαγαζιά στην ίδια μοίρα. Τα περίπτερα – μίνι μάρκετ, που ανήκουν σε αλυσίδες (π.χ. τα Κiosky’s που εξαγοράστηκαν από την Delivery Hero της efood) ή εκείνα που βρίσκονται σε τουριστικά σημεία – φιλέτο και «φουσκώνουν» με ψυγεία, παίζουν σε άλλη πίστα από τα συνοικιακά περίπτερα.
Άλλα είναι τα προβλήματα των μικρών οικογενειακών επιχειρήσεων αρτοποιίας και άλλα των franchise που τα έχουν όλα και συμφέρουν (γλυκά, καφέ, ψωμί, φαγητό κ.ά).
Όμως και αυτά εκπέμπουν σήμα κινδύνου, όπως ενημέρωσε σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου ο επικεφαλής του ομίλου «Βενέτης» Παναγιώτης Μονεμβασιώτης. «Σε πέντε χρόνια δεν θα υπάρχουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο ιδιοκτήτης της αλυσίδας, που είναι μία από τις μεγαλύτερες στην Ελλάδα, αναφερόμενος προφανώς γενικά στα προβλήματα του κλάδου και όχι ειδικά στη δική του επιχείρηση.
Μείωση ζήτησης
Στη συνέντευξη Τύπου για την επιχειρηματική συνεργασία της Βενέτης με την αλυσίδα καφέ Coffee Lab, οι εκπρόσωποι των δύο επιχειρήσεων περιέγραψαν μια εικόνα αβεβαιότητας και ασφυκτικών πιέσεων. Ο Π. Μονεμβασιώτης υπογράμμισε ότι η εστίαση περνάει μια από τις δυσκολότερες περιόδους των τελευταίων ετών, καθώς πλήττεται από την ενεργειακή κρίση, τις μεγάλες ανατιμήσεις σε πρώτες ύλες, αλλά και τη μείωση της ζήτησης ακριβώς επειδή ο κόσμος δεν αντέχει να πληρώνει τόσο ακριβές τιμές.
Το φαινόμενο είναι πιο έντονο σε προϊόντα με υψηλές διψήφιες ή και τριψήφιες ανατιμήσεις, όπως η σοκολάτα, η τιμή της οποίας σε ορισμένες περιπτώσεις έχει σχεδόν τριπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια – σύμφωνα με τον επικεφαλής της Βενέτης.
«Έχει χαθεί ο τζίρος και το ενδιαφέρον των καταναλωτών για τη σοκολάτα», τόνισε, προβλέποντας ότι η αγορά θα χρειαστεί αρκετό χρόνο για να επανέλθει.
Πικρός καφές
Ζόρικη είναι η κατάσταση και για την αγορά του καφέ, όπου επίσης έχουν σημειωθεί πολύ υψηλές ανατιμήσεις. Η αντίδραση της Ελληνικής Ένωσης Καφέ, για την επαναφορά του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους – ως μέτρο αντιμετώπισης των ανατιμήσεων λόγω του πολέμου – είναι ενδεικτική.
Οι επαγγελματίες του καφέ κατηγορούν την κυβέρνηση ότι με τη συγκεκριμένη ρύθμιση «εξαντλεί τις αντοχές των επιχειρήσεων του κλάδου». Υπογραμμίζουν ότι από το 2021 οι επιχειρήσεις καφέ έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με διαδοχικές αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας και τις πρώτες ύλες, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να μετακυλήσουν τις επιβαρύνσεις στην αγορά. Εγείρουν και εκείνοι τον κίνδυνο λουκέτων, ειδικά για τις πιο μικρές και ευάλωτες επιχειρήσεις, που δεν θα μπορέσουν να διαχειριστούν το αυξημένο κόστος.
Δυσκολίες εύρεσης προσωπικού
Ο επικεφαλής της Βενέτης παρουσίασε μια μελανή εικόνα και σε ό,τι αφορά τις δυσκολίες ανεύρεσης προσωπικού, ιδίως για το σκληρό και απαιτητικό επάγγελμα του αρτοποιού.
«Ψυχορραγούν τα καταστήματα της εστίασης, φούρνοι κλείνουν, οι νέοι δεν ασχολούνται. Ο κλάδος φαίνεται ότι έχει πρόβλημα. Αν δεν εφεύρουμε τον αρτοποιό του μέλλοντος, θα φτάσουμε να τρώμε ψωμί από την Κίνα τριών μηνών από τα σούπερ μάρκετ», είπε.
Αν τα λέει αυτά ένας από τους μεγαλύτερους επιχειρηματίες του χώρου, εύκολα φανταζόμαστε τι συμβαίνει με τους μικρότερους φούρνους της γειτονιάς.
Η μάχη του ψωμιού
Τα παραδοσιακά αρτοποιεία και ζαχαροπλαστεία, μέσω των ενώσεών τους (Ομοσπονδία Αρτοποιών Ελλάδος, Ομοσπονδία Επαγγελματοβιοτεχνών Ζαχαροπλαστών Ελλάδος), έχουν διαχωρίσει τη θέση τους από τους «μεγάλους» παίκτες. Με ανακοίνωσή τους οι μικροί εμποροβιοτέχνες ξεκαθαρίζουν ότι δεν τους εκπροσωπούν οι ανακοινώσεις της ΕΕΠΑΖ περί «3.000 λουκέτων» και ότι με βάση τα δικά τους επίσημα στοιχεία έχουν κλείσει περίπου 800 οικογενειακοί φούρνοι.
«Κλαίνε οι χήρες (οι φούρνοι της γειτονιάς και τα μικρομάγαζα), κλαίνε και οι παντρεμένες (τα franchise και οι αλυσίδες)», είναι το συμπέρασμα που διαβάζει κανείς κάτω από τις γραμμές των ανακοινώσεων.
Όσο για τους καταναλωτές, αυτό που «μυρίζονται» είναι νέες αυξήσεις στη λιανική και την εστίαση, με ή χωρίς πλαφόν.
Ανδρέας Καλλιγάς
Οικονομολόγος
