Τα προτραίτα Σταϊκου και Βλαχόπουλου που φιλοτέχνησε ο ζωγράφος Αντώνης Ναστούλης.
Του Λίνου Υφαντή,
Μπορεί η απελευθέρωση του Βραχωρίου (Αγρινίου) να γιορτάζεται στις 11 Ιουνίου 1821, η επίσημη ημερομηνία όμως που η τουρκική διοίκηση παραδόθηκε στους Έλληνες Επαναστάτες είναι η 25η Απριλίου 1829 ( Δείτε σχετικά εδώ: https://www.agrinionews.gr/agrinio-apeleftherothike-prosorina-1821-oristika-1829-giati-thymomaste-proto/).
Πάραυτα υπάρχει ένα “κενό” εξουσίας ως προς τον πρώτο άρχοντα της πόλης, διότι ο θεσμός του Δημάρχου καθιερώθηκε 4 χρόνια αργότερα το 1833 επί βασιλείας Όθωνα με πρώτο Δήμαρχο Αγρινίου τον Αθανάσιο Καστάνη ή Καστανά.
Την προηγούμενη τετραετία επί Καποδίστρια και μετά τη δολοφονία του διατηρήθηκε ο θεσμός της Δημογεροντίας, οι οποίοι ορίζονταν ήδη από τις Εθνοσυνελεύσεις. Δημογέροντες ονομάζονταν οι κοινοτικοί άρχοντες στον ελλαδικό χώρο, ως πρώτη βαθμίδα της αυτοδιοίκησης, οι επικεφαλής σε επίπεδο χωριού και επί Τουρκοκρατίας αλλά και κατά τα χρόνια μετά την επανάσταση του 1821, μέχρι και το 1833. Οι δημογέροντες ήταν εκλεγμένοι σε κάθε χωριό, αλλού με ετήσια θητεία, αλλού με διαφορετική διάρκεια, χωρίς όμως να υπάρχει συγκεκριμένος κανόνας για τα χωριά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο θεσμός της δημογεροντίας αφορούσε καθαρά τα διοικητικά θέματα και δεν είχε καμιά σχέση με το σύστημα των αρματολικίων. Το 1828 ο Ιωάννης Καποδίστριας οργάνωσε πιο συστηματικά τις κοινότητες και πάλι ορίζοντας τους δημογέροντες ως διοικητικά όργανα της κεντρικής εξουσίας.
Το 1833, επί αντιβασιλείας του Όθωνα, οι δημογέροντες αντικαταστάθηκαν από τον θεσμό των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου, με την έκδοση του νόμου «περί των Δήμων».
Ποιοί όμως ήταν οι πρώτοι άρχοντες της πόλης αμέσως μετά την οριστική απελευθέρωση του 1829 στο Βραχώρι-Αγρίνιο ; Υπάρχει αναμφίβολα “κενό” ιστορίας ως προς τον πρώτο άρχοντα της πόλης του Αγρινίου από το 1829 έως το 1833. Αυτό συμβαίνει διότι όπως μας πληροφορεί ο Μ. Μάλαινος σε άρθρο του στην εφημερίδα “Δυτική Ελλάς” στις 15 Σεπτεμβρίου 1940 τα αρχεία της Δημογεροντίας Αγρινίου χάθηκαν και μαζί με αυτά χάθηκαν και “εκάηκαν ως άχρηστα (!) χωρίς οι διοικούντες να κάνουν επιλογή των χρήσιμων και αχρήστων” τα αντίστοιχα αρχεία του τότε Δήμου Αγρινίου καθώς και του Δημόσιου Ταμείου τα οποία θα μπορούσαν να διαφωτίσουν για το ποιοι ήταν δημογέροντες στο Βραχώρι την ταραγμένη εκείνη τετραετία επί Καποδίστρια.
Για εκείνο που μας διαφωτίζει ο Μιλτιάδης Μάλαινος είναι ότι ο Καποδίστριας όρισε το Βραχώρι ως “πρωτεύουσα της Διοικήσεως Αγρινίου” η οποία αντιστοιχούσε στα σημερινά περίπου όρια της επαρχίας Τριχωνίδας.
Όσο για το ποιοι ήταν οι πιθανότεροι δημογέροντες Αγρινίου, οι πιθανότητες βρίσκονται στους εικονιζόμενους ή στις οικογένειες των δύο εικονιζόμενων, Βλαχοπουλέων και Σταϊκέων, διότι και επί τουρκοκρατίας συμμετείχαν στο σύστημα των Χριστιανικών κοινοτήτων και κατά την επανάσταση ορίστηκαν δημογέροντες. Το ζήτημα είναι ποιους από αυτούς όρισε ο Καποδίστριας ως απευθείας συνεργάσιμους με την πρώτη ελληνική κυβέρνηση που προσπαθούσε να ορίσει το νέο ελληνικό κράτος.
Η απάντηση βρίσκεται στα αρχεία του τότε ελληνικού κράτους πριν την έκδοση των φύλλων της κυβερνήσεως (ΦΕΚ) το 1833 και φυσικά στα αρχεία του Καποδίστρια.
Με πληροφορίες από:
Δυτική Ελλάς, 1509-1940
https://el.wikipedia.org/wiki/Δημογέροντας
Τα προρτραίτα Σταϊκου και Βλαχόπουλου φιλοτέχνησε ο ζωγράφος Αντώνης Ναστούλης.
