Του Γιώργου Μαρκατάτου
Αυξάνει η συνειδητοποίηση ων Ευρωπαίων αγροτών, αλλά και των καταναλωτών και των ανθρώπων που δυσκολεύονται να επιβιώσουν, ότι δεν υπάρχει άλλη λύση από τη σύγκρουση με τους κρατούντες τα σκήπτρα της εξουσίας. Εν τούτοις, οι ταγοί της Ευρώπης, τουλάχιστον εκείνοι που αναμένουν πολλές δουλειές από τη συγκέντρωση εκατοντάδων δις € για επενδύσεις στην πολεμική βιομηχανία, καλά κρατούν. Δεν ορρωδούν μπροστά στην εξαθλίωση που θα δημιουργήσουν οι επιπτώσεις από την ισχυρή μείωση των πόρων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων σε καίριους τομείς, όπως η υγεία και η παιδεία, η ελευθερία των λαών και η δημοκρατία. Αξίες που θεμελίωσαν οι Ευρωπαίοι πολίτες στη διάρκεια των τελευταίων 70 ετών. Έτσι διαπιστώνουμε ότι δεν κατανοούν οι ταγοί αυτοί ότι είναι αντιευρωπαϊκές οι ιδέες που αναπτύσσουν με τις πολιτικές ακροβασίες μέσα από τις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης!
Σε συνέχεια των ρεπορτάζ και των δημοσιογραφικών ερευνών για τις πιθανότητες πολέμου αναφέρουμε την Αντίθεση στη στρατιωτικοποίηση της ΕΕ[1], όπως περιγράφεται στο Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ τον Σεπτέμβριο 2022.
Ακόμη στα πλαίσια της κριτικής δημοσιογραφίας & σε περισσότερο «πολιτικά» άρθρα, επιλέγω τη Σοσιαλιστική Φωνή που αναφέρεται σε άρθρο της το 2021 στη στρατιωτικοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία αυξάνεται με γοργούς ρυθμούς. Σημαντικός αριθμός αρθρογράφων σε πανευρωπαϊκά ΜΜΕ (Politico, Euractiv, FT κ.ά.) μπορεί να μη χρησιμοποιούν όρους όπως συνδέουμε εμείς τις λέξεις Ευρώπη και ΝΑΤΟ στη λέξη «ΕυρωNATO», αλλά περιγράφουν συνεχή αύξηση αμυντικών δαπανών, νέα ταμεία (EDF, EPF, Ukraine Facility, SAFE, ReArm Europe κ.λπ.) και τη στενή θεσμική διασύνδεση ΕΕ–ΝΑΤΟ, γεγονότα που τροφοδοτούν τη συζήτηση περί «μετάλλαξης». Και δεν είναι τυχαίο ότι μόλις πριν λίγες μέρες σε ανάλυση των Financial Times για το αν οι υψηλότερες αμυντικές δαπάνες θα τονώσουν την ευρωπαϊκή οικονομία τοποθετείται η άνοδος των εξοπλισμών ως νέος αναπτυξιακός πυλώνας σε παραδοσιακές βιομηχανικές περιοχές.
Είναι γνωστό όμως ότι οι περιοχές με αυξημένες πολεμικές βιομηχανίες δεν είναι ισότιμα κατανεμημένες στον ευρωπαϊκό χώρο και έτσι η πολεμική βιομηχανία τίθεται επικεφαλής της διάλυσης της ΕΕ όπως την εμπνεύστηκαν οι ιδρυτές της και την μεγάλωσαν αρκετά φωτισμένοι επίγονοί τους. Πρόσθετα θα αναφερθώ και σε ένα 76σέλιδο κείμενο που δημοσίευσαν το Κονγκλάβιο (CONCLAVE)[2] όπου σημειώνεται στη σελίδα 8: «Σήμερα, απαιτείται σαφώς μια αλλαγή παραδείγματος και μια νέα νοοτροπία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να τολμήσει να επιβεβαιώσει τον εαυτό της ως μια παγκόσμια, βιώσιμη και υπεύθυνη δύναμη και όχι μόνο ως ένας συμμετέχων που τραβιέται μεταξύ άλλων δυνάμεων. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ χρειάζεται να αναθεωρήσει το μοντέλο της ώστε να μπορεί να παράγει τα κοινά αγαθά που χρειάζονται οι πολίτες σε τομείς όπως η δημοκρατία, η άμυνα και η ασφάλεια, η εκπαίδευση, η επιστήμη και η τεχνολογία, το περιβάλλον, η ενέργεια, η υγεία, η γεωργία ή ο πολιτισμός… και που κανένα από τα Κράτη Μέλη δεν έχει τη δυνατότητα ή τους πόρους να τα δημιουργήσει μόνο του.»
Αυτό δεν σημαίνει ότι την ώρα αυτή που ακόμη και ο Ζελένσκι λέει ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη να δεχτεί την προτεινόμενη ειρηνευτική συμφωνία του Τραμπ[3] θα πρέπει οι αξιωματούχοι της ΕΕ να βγαίνουν και να προκαλούν περισσότερα προβλήματα. Έτσι, ενώ η Ουκρανία είναι έτοιμη να αποδεχθεί το πλαίσιο μιας αναθεωρημένης ειρηνευτικής πρότασης που παρουσίασαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ύπατη Εκπρόσωπος Kaja Kallas εξακολουθεί να πιέζει (προς λάθος κατευθύνσεις, αλλά αυτό ξέρει αυτό κάνει) τη δήμευση 140 δις € ρωσικών κεφαλαίων από το Βέλγιο για να δοθούν ως δάνειο στην Ουκρανία!
Είναι ίσως λογικό να ανατρέξουμε λίγο παλαιότερα, στη δεκαετία του 1990 όπου σύμφωνα με αρθρογράφο του Γαλλικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (Institut Français des Relations Internationales) σε άρθρο του την 1/10/1996 με τίτλο «Η ΕΕ και το ΝΑΤΟ: Ευρωπαϊκά αμυντικά διλήμματα»[4] εκφράζει τη θέση για το πώς η σύγκλιση ΕΕ–ΝΑΤΟ δημιουργεί ένα υβριδικό σχήμα («European defence pillar»). Ο αρθρογράφος αναφέρει ότι :
α) Η ιστορία της ευρωπαϊκής άμυνας τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, είναι στενά συνδεδεμένη με την πολιτική ιστορία της Ευρώπης.
β) υπήρξαν και έχουμε βιώσει τις άμπωτες και τα ρεύματα της οικοδόμησης μιας πολιτικής Ευρώπης.
γ) Από την Ευρωπαϊκή Αμυντική Κοινότητα (ΕΑΚ) μέχρι τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Διακυβερνητική Διάσκεψη (ΔΚΔ) και τη μεταρρύθμιση του ΝΑΤΟ, οι πρωτοβουλίες υπέρ των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων κάλυπταν πάντα τις ευρύτερες πτυχές της ευρωπαϊκής πολιτικής και όχι μια καθαρά στρατιωτική λογική.
Όμως σήμερα, οι ταγοί της Ευρώπης δεν λαμβάνουν υπόψη τους αυτήν την παράμετρο. Θέλουν να εξοπλιστούν για να πολεμήσουν συγκεκριμένη υπερδύναμη και το λένε ανερυθρίαστα, ξεχνώντας κάθε ικμάδα ανάπτυξης των κοινωνικών δεσμών.
Από την έναρξή της, αυτή η θεμελιωδώς πολιτική πτυχή της ευρωπαϊκής άμυνας έχει αντιμετωπίσει δύο μεγάλα διλήμματα: Πρώτον: πώς συνδυάζεται η εθνική κυριαρχία με την ευρωπαϊκή πολιτική ολοκλήρωση; Και στη συνέχεια, πώς συμβιβάζονται οι φιλοδοξίες της Ευρώπης για πολιτική και στρατηγική αυτονομία με τη διατήρηση της διατλαντικής αλληλεγγύης μέσω του ΝΑΤΟ;
Σε αντίθεση με τις πολυάριθμες συζητήσεις για τα πλεονεκτήματα μιας Ευρώπης των εθνών ή μιας ομοσπονδιακής Ευρώπης, παρατηρούμε επίσης έντονες συζητήσεις για μια «ευρωπαϊκή» Ευρώπη ή μια διατλαντική Ευρώπη.
Και εδώ δυστυχώς επιβεβαιώνονται οι φόβοι μας ότι πρόκειται για μια κατάσταση που «αποσύρει» από τους ισχνούς ήδη, πόρους του κοινοτικού προϋπολογισμού σοβαρά ποσά προκειμένου να «ταΐσει» το αδηφάγο τέρας που ακούει στο όνομα της πολεμικής βιομηχανίας.
Στο επόμενο σημείωμά μας θα προσπαθήσουμε να συνθέσουμε τις αναφορές αυτές με την έννοια του «ΕυρωΝΑΤΟ» και θα αναφερθούμε και στο νέο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα άμυνας (EDIP).
[1] https://rosalux.eu/en/2022/import-2155/ δημοσίευση του Γραφείου Βρυξελλών του Ιδρύματος Rosa-Luxemburg-Stiftung.
[2] https://www.eliamep.gr/wp-content/uploads/2024/03/Conclave-report-2023.pdf
[3] https://www.msn.com/fr-fr/actualite/monde/zelensky-d%C3%A9clare-que-l-ukraine-est-pr%C3%AAte-%C3%A0-accepter-l-accord-de-paix-propos%C3%A9-par-trump/ss-AA1RbIny?ocid=msedgntp&pc=U531&cvid=6926bb4257284c66a1a10944bca2fffb&ei=25 Άρθρο από thedailydigest.com 26/11/2025.
[4] https://www.ifri.org/en/books/eu-and-nato-european-defense-dilemmas?
