Του Γιώργου Μαρκατάτου
Στη δίνη τουλάχιστον δυο ακήρυκτων πολέμων μεγάλου βεληνεκούς καταρτίσθηκε το Σχέδιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028-2034. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να προστεθεί και η ταραχώδης σκιά ενός επίσης μεγάλου πολέμου, και ενός υβριδικού πολέμου με ανεξέλεγκτες επιπτώσεις παράνομης μετανάστευσης, κυρίως προς την Κρήτη. Αυτή η θεματολογία θα μας απασχολήσει στα επόμενα σημειώματά μας[1]. Το διακύβευμα με βάση την έναρξη διαπραγματεύσεων υπερβαίνει για την ώρα τα 2 τρις ευρώ και υποθέτω ότι οι μάχες που θα παρακολουθήσουμε όσοι ενδιαφερόμαστε να δούμε που θα καταλήξουν οι διαπραγματεύσεις αυτές θα είναι μνημειώδεις, τόσο ως προς την εξέλιξη, όσο και ως προς την κατάληξή τους. Υπενθυμίζουμε ότι την τελευταία στιγμή στον υπέρ-δίχρονο διαπραγματευτικό αγώνα για την περίοδο 2021-2027 η τότε καγκελάριος Μέρκελ έδωσε το οκευ για περίπου 750 δις € κονδύλια προκειμένου να πέσουν οι υπογραφές!
Στο σημερινό μας σημείωμα θα αναφερθούμε στις βασικές προβλέψεις και αλλαγές στο ΠΔΠ (2028–2034)
Το πρώτο σημείο είναι η σημαντική αύξηση συνολικού προϋπολογισμού (~€2 τρισ.). Μια αύξηση όμως που περικλείει και την προσθήκη πόρων για άμυνα, τεχνολογία, μετανάστευση και αποπληρωμή χρέους (€58 δισ. ετησίως μέσω νέων ιδίων πόρων όπως τα δικαιώματα ρύπων και οι φόροι για τα τσιγάρα!). Πρόκειται για ένα πραγματικό «πάγωμα» των δαπανών, και έτσι, παρά την ονομαστική αύξηση, πολλοί αναλυτές επισημαίνουν ότι οι εθνικές εισφορές παραμένουν αμετάβλητες, επομένως πρόκειται ουσιαστικά για «παραγωγική ακινησία» σε πραγματικούς όρους.
Αυτό ίσως να είναι και ένα από τα πλέον καταστροφικά σημεία που δείχνουν ότι οι κεντρικοί παίκτες προτιμούν να κρατήσουν για τις εθνικές διεργασίες τους μεγάλο κομμάτι της πίτας
Ακολούθως η νέα πρόταση επιχειρεί μια Αναδιάρθρωση κεφαλαίων με έμφαση στην ευελιξία, που αναμένεται να εξειδικευθεί στη συγχώνευση επιμέρους κονδυλίων – συνοχής, γεωργίας και ανταγωνισμού – σε τρία κυρίαρχα ταμεία (περιοχές, ανταγωνιστικότητα, εξωτερική δράση), με στόχο μεγαλύτερη ευελιξία και εθνικό έλεγχο. Τα γνωστά διαρθρωτικά ταμεία οδεύουν προς τη δύση τους και μεταξύ αυτών διαβλέπουμε ότι η πολιτική του κοινωνικού ταμείου υφίσταται μείωση και διαφοροποίηση των σχετικών δαπανών για να εξυπηρετηθούν νέοι δίαυλοι που φαίνεται να γιγαντώνονται χωρίς θόρυβο, όπως είναι η παράνομη μετανάστευση.
Για την ΚΓΠ δυστυχώς επαληθεύονται οι διαρκείς προβλέψεις μας για μείωση των συνολικών κονδυλίων τόσο στις δεσμεύσεις, όσο και κυρίως στις πληρωμές, παρά την αναφορά στην παρουσίαση του νέου σχεδίου του ΠΔΠ 2028-2034 που θεωρεί ότι διατηρούνται οι άμεσες γεωργικές επιδοτήσεις. Έτσι, διατηρώ το δικαίωμα να θεωρώ ότι η ΚΓΠ παραμένει εντός «αποστραγγισμένου» προϋπολογισμού για να προστατευτεί μέρος των εισοδηματικών αναγκών των αγροτών, ενώ ταυτόχρονα θα ενταθούν στο άμεσο μέλλον και οι αντιδράσεις από περιβαλλοντικές ομάδες, οι οποίες ανησυχούν για «αποδυνάμωση της πράσινης Ευρώπης».
Το νέο στοιχείο είναι η υπέρμετρη εστίαση σε άμυνα, κυβερνοασφάλεια και μετανάστευση, με πενταπλασιασμό των πόρων για άμυνα, τριπλασιασμό για τη διαχείριση συνόρων και διάσωση και ανοικοδόμηση Ουκρανίας (€100 δισ.).
Τα ανωτέρω κάνουν αναγκαία την ανανέωση των ίδιων πόρων και νέου δανεισμού, είτε νε «νέους» ίδιους πόρους, αλλά και προοπτικές στη περίπτωση « χρηματοδότησης μελλοντικών προκλήσεων».
Οι πρώτες αντιδράσεις που καταγράφηκαν αφορούν τη Σουηδία και την Ολλανδία που θεωρούν ως «υπερβολικό προϋπολογισμό» και θα προτιμούσαν έναν «έξυπνο» αντί για αύξηση δαπανών.
Στην Ουγγαρία η πρόταση χαρακτηρίζει το σχέδιο «υπερευνοϊκό για Ουκρανία» και ζητά αναθεώρηση.
Οι ευρωβουλευτές θεωρούν ότι το σχέδιο αυτό υστερεί σε γεωργία, κλίμα και ανταγωνιστικότητα.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις θεωρούν ότι είναι αδύναμος ως προς τη βιοποικιλότητα κι ενίσχυση του κλίματος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Financial Times επιμένουν στο ότι η αναδιοργάνωση του προϋπολογισμού επιφέρει τη μετατόπιση δισεκατομμυρίων προς ανατολική ΕΕ (Ελλάδα, Πολωνία, Βαλτικές).
Λογικό είναι και το έχουμε ήδη επισημάνει πριν από αρκετούς μήνες, ότι οι τοπικές αρχές (περιφέρειες και δήμοι) ανησυχούν για υπερβολική κεντρική λήψη αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο, πράγμα που μειώνει την ικανότητα απόληψης πόρων και θα επιτρέψει στην κεντρική ευρωπαϊκή εξουσία να προχωρεί σε αναδιανομή των πόρων ανάλογα με το τι θέλει και όχι ανάλογα με το τι προβλέπουν οι κοινοτικοί κανονισμοί. Υπενθυμίζω ότι μια τάση που φαίνεται να παίρνει σάρκα και οστά της προέδρου της Κομισιόν είναι να καταργήσει ουσιαστικά τα περισσότερα από τα προγράμματα που ίσχυσαν κατά το παρελθόν, ώστε να έχει η Κομισιόν την ευχέρεια κατανομής των πόρων, επιτρέποντας στις εθνικές αρχές να διαπραγματευθούν ετήσια προγράμματα. Μάλιστα, πολλές εθνικές κυβερνήσεις αλληθωρίζουν προς την προοπτική αυτή που θα τους επιτρέψει να περιτυλίγουν τις εθνικές δαπάνες του ετήσιου εθνικού προϋπολογισμού με δαπάνες της ΕΕ.
Αυτές οι πρόχειρες και πρώτες σημειώσεις μας, εντείνονται αν θεωρήσει κανείς ότι το πλαίσιο και ο καμβάς πάνω στον οποίο θα πλεχτούν τα επόμενα πουλόβερ εξαρτάται από
- Τη ρωσοουκρανική σύρραξη και την αδυναμία των >Ευρωπαίων να εξασφαλίσουν ικανές ποσότητες σπάνιων γαιών, απαραίτητων για τη βιομηχανία τους.
- Τον υβριδικό πόλεμο που άρχισε ο Αμερικάνος πρόεδρος Τραμπ με την ασυναρτησία του για επιβ0λή – αναστολή – και εκ νέου επιβολή ποσοστιαίων δασμών, που σίγουρα θα πληρώσουν χώρες κυρίως δευτερεύουσας αντοχής, όπως η χώρα μας, απροστάτευτοι από τη μανία του ταμειακού συστήματος κλοπής πόρων και μεριδίων της αγοράς.
- Την εντεινόμενη αναταραχή και εξαφάνιση των παλαιστινίων και εκ νέου πολεμικής σύγκρουσης στη >Συρία, που σημαίνουν αδυναμία λύσης στο μεσανατολικό,
- Το νέο υβριδικό πόλεμο των παράνομων μεταναστών μέσω θαλάσσιων συνόρων που είναι πρακτικά αδύνατον να φυλαχτούν δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στις χώρες πρώτης υποδοχής.
Σε αυτόν τον καμβά δύσκολα βρίσκονται λύσεις. Οι λύσεις μόνο από τους λαούς πρόκειται να έλθουν με την απαιτούμενη «εισφορά» που δυστυχώς θα μετριέται με ζωές.
[1] https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/long-term-eu-budget/eu-budget-2028-2034_en
