Του Παναγιώτη Δρέλλια*
«Το διαχρονικό μήνυμα της πολιορκίας και της Εξόδου του Μεσολογγίου»: η βαρυσήμαντη ομιλία του αξέχαστου καθηγητή Παναγιώτη Κοντού στο Τρικούπειο Πολιτιστικό Κέντρο (20 Απριλίου 2002).
Το Μεσολόγγι, η ιερή πόλη του έθνους, γιορτάζει φέτος τα 200 χρόνια από το κορυφαίο γεγονός της νεότερης ιστορίας μας, την ηρωική έξοδο της φρουράς των ελεύθερων πολιορκημένων στις 10 Απριλίου 1826.
Αρκετά χρόνια πριν, σε αντίστοιχες εκδηλώσεις που πλαισίωναν το επετειακό πρόγραμμα του 2002, παρακολουθήσαμε επετειακή ομιλία του πανεπιστημιακού καθηγητή Παναγιώτη Κοντού(1936-2024) στο Τρικούπειο Πολιτιστικό Κέντρο. Ο αείμνηστος Αιτωλοακαρνάνας καθηγητής γλωσσολογίας στο ΕΚΠΑ ανέπτυξε τότε τη βαθύτερη σημασία του οριακού εκείνου γεγονότος, το οποίο όπως είπε «υπερβαίνει τα όρια της χώρας μας, αφού στο Μεσολόγγι στον τόπο αυτόν του μαρτυρίου και της θυσίας συναντούμε έναν άνισο αγώνα που οδηγεί σε παράλογη απόφαση προσήλωσης στην ιδέα της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας».
Είχα σημειώσει προσεκτικά τα κυριότερα σημεία εκείνης της συγκινητικής διάλεξης και τα παρουσιάζω 24 χρόνια μετά, εις ανάμνησιν της πολυδιάστατης προσωπικότητας του Π. Κοντού και της αδιάλειπτης προσφοράς του στα Γράμματα και τον Πολιτισμό.
…Το επίτευγμα του Μεσολογγίου, ενδεικτικό του ελληνικού ήθους υψώνεται πλέον στους ουρανούς της αιωνιότητας και στηριγμένο στον πλατύφωνο βρυχηθμό του έθνους «ελευθερία η θάνατος» δεσπόζει στο ιστορικό γίγνεσθαι . Τιμώντας το «αλωνάκι της λευτεριάς» γινόμαστε αποκρυπτογράφοι αγέννητων καιρών και κατανοούμε πώς το παρελθόν μπορεί να βρίσκεται κοντά μας, γονιμοποιώντας το παρόν.
Δύο σχεδόν αιώνες μετά την εθνεγερσία, η ελληνική ιστορία φωτίζεται αλλά και σκιάζεται συχνά από κορυφώσεις και κάμψεις του εθνικού μας μεγαλείου. Η μικρασιατική καταστροφή και το κυπριακό δράμα στον 20ο αιώνα αποτελούν απτά παραδείγματα της εθνικής μας πορείας. Είναι απολύτως αναγκαίο ο σύγχρονος ελληνισμός να γνωρίζει τα μηνύματα που εκπέμπονται από τη θαυμαστή θυσία των Εξοδιτών του Μεσολογγίου, τα οποία προσδιορίζονται ως εξής:
- Συλλογική απόφαση για αυτοθυσία και αυταπάρνηση, όταν ο ανίκητος εχθρός της στέρησης και της πείνας οδήγησε στην αποθέωση εκείνου του αγώνα.
- Ενότητα και ομοψυχία Μεσολογγιτών – Αιτωλών – Ευρυτάνων- Πανελλήνων- Φιλελλήνων που μάχονται με πίστη κατά του κοινού εχθρού.
- Ελευθεροτυπία υπήρχε από τότε στην πόλη της παιδείας και του πολιτισμού, όπου εκδίδονταν η εφημερίδα «Ελληνικά Χρονικά» από τον Ιάκωβο Μάγερ, τον θεμελιωτή της δημοσιογραφίας . Η δημοσίευση αποτέλεσε πάντοτε πηγή της δικαιοσύνης, ακόμη προβάλλεται και σήμερα το επίκαιρο σύνθημα της διαφάνειας.
- Σχέση του έπους του Μεσολογγίου με κίνημα του φιλελληνισμού, όταν ο χαλαρός θαυμασμός της Δύσης προς την Ελλάδα και η ρομαντική διάθεση μετατράπηκαν σε ενεργό και δυναμική πολιτική κίνηση, στο ορμητικό κύμα του φιλελληνισμού της ς αστικής τάξης. Σημαντικά ευρωπαϊκά πρόσωπα, στοχαστές, λογοτέχνες και πολιτικοί, όπως ο Πουκεβίλ και ο Βύρων θα συνεργήσουν με τη στάση τους για την ευνοϊκή λύση στον Ναυαρίνο.
- Το Μεσολόγγι γίνεται σημείο διαρκούς πλέον αναφοράς στην Τέχνη και κατέχει την πρώτη θέση έμπνευσης για δημιουργούς. Ο θρύλος του Μεσολογγίου θα συγκλονίσει τον Ντελακρουά στη Γαλλία και θα καθοδηγήσει τα βήματα της δημιουργικής πορείας του μεγαλύτερου Έλληνα ποιητή Διονύσιου Σολωμού.
- Λάθη και παραλείψεις της τότε κεντρικής εξουσίας δεν πρέπει να λησμονούνται, διότι ένας άλλος χειρισμός δεν θα οδηγούσε στην απεγνωσμένη Έξοδο, που δυστυχώς επέφερε τον θάνατο, την αιχμαλωσία, τα σκλαβοπάζαρα και τα ερείπια στην κατεστραμμένη πόλη. Η τραγωδία της Κύπρου στις μέρες μας συνιστά παράλληλο γεγονός και αποδεικνύει περίτρανα ότι οικεία κακά, όπως διχασμός και οίστρος αυτοκαταστροφής, αλλά και ξένες επιβουλές ζημίωσαν συχνά την πατρίδα μας. Εορτασμοί τέτοιων σταθμικών γεγονότων συμβάλλουν στην αύξηση του κριτικού δυναμικού του ελληνικού λαού και η επέτειος της Εξόδου μας καλεί σε διαρκή εγρήγορση, σε ανάταξη των δυνάμεων και σε υπέρβαση των αδυναμιών μας . Η δόξα στο Μεσολόγγι παραμένει αρύπαντη, αρυτίδωτη, αμάραντη, αμόλυντη, αλλά μόνον για όσους μπορούν σήμερα να γίνονται δέκτες διαχρονικών μηνυμάτων και ανθρωποκεντρικών οραμάτων…
Επίμετρο Συντάκτη
Η Έξοδος του Μεσολογγίου αποτελεί ανεπανάληπτο γεγονός μέσα στους αιώνες. Σε μια μεγάλη σύγκρουση σώμα με σώμα, ανάμεσα σε πολιορκητές και πολιορκημένους, προασπίστηκε η τιμή της Ελλάδας και η προσήλωση στην Ελευθερία. Το Μεσολόγγι, η Ιερή Πολιτεία, το ιδεατό μνημείο του σύγχρονου ελληνισμού, πραγματοποιώντας πάντα λαμπρές εκδηλώσεις αποδεικνύει ότι θυμάται και τιμά τους αθάνατους νεκρούς του.
*panagkond@gmail.com (Mαθηματικός-πτυχ. ΦΠΨ- MSc Φιλοσοφίας)
