Του Γιώργου Μαρκατάτου
Οι πολιτικές που απαρτίζουν την τεράστια προσπάθεια της Ευρώπης για ανόρθωση, αυτάρκεια και ευημερία ήλθαν ως αποτέλεσμα των καταστροφικών πολέμων του περασμένου αιώνα. Την επανάληψη των καταστροφών του παρελθόντος προετοιμάζουν πάλι σκοτεινές δυνάμεις της πολεμικής βιομηχανίας σε όλο το μήκος και το πλάτος της υφηλίου. Υπάρχει λοιπόν ένα θέμα που γεννιέται μέσα από τις στάχτες των πολέμων. Πού θα βρεθούν τα λεφτά για να ικανοποιηθούν οι ορέξεις των γερακιών!
Εδώ είναι το ζητούμενο και εδώ είναι το θέμα που μας απασχολεί τελευταίως, με τη στραβή και αναποτελεσματική πολιτική που ακολουθούν οι καθ΄όνομα ταγοί της Ευρώπης.
Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί πήραν τις πλέον παραδοσιακές πολιτικές και τις προσαρμόζουν στις ανάγκες της «οικονομίας του πολέμου», όπως συνηθίζω να τονίζω στα τελευταία σημειώματά μου.
Το επικίνδυνο δράμα που δημιουργείται προς όλες τις κατευθύνσεις είναι εξαιρετικά σημαντικό και δεν πρέπει να το αφήσουν οι Ευρωπαίοι πολίτες να περάσει. Το πρώτο έναυσμα δίνεται από τη διαρκή και σε βάθος μείωση των δαπανών για τη γεωργία, δεδομένου ότι δεν ενδιαφέρει τα ανώτερα εισοδήματα κάθε χώρας η επισιτιστική ασφάλεια, ή καλύτερα – όπως εκφράστηκε στις αρχές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής – η επίτευξη της αυτάρκειας. Τώρα είναι ξεπερασμένα όλα αυτά, κατά τους ειδήμονες. Στο μεταξύ και αν αφανιστούν τα αιγοπρόβατα στην Ελλάδα, εμείς πρωτεΐνες δεν θα στερηθούμε, αν συνυπολογίσουμε ότι εκτός του φυσικού κρέατος υπάρχει και το κρέας του εργαστηρίου, που παράγεται αυτούσιο και μάλιστα βοδινό. Παράλληλα μπορούμε να ικανοποιούμε την πείνα μας με πρωτεΐνες που προέρχονται από την ανάπτυξη μονάδων εντόμων και κατσαρίδων, από γρύλους και ακρίδες, μέχρι τις κατσαρίδες των υπονόμων, θέμα για το οποίο και πάλι υπενθυμίζουμε ότι έχουμε ενημερώσει τους αναγνώστες μας.
Αν επιτρέψουμε να μειωθούν περαιτέρω τα κονδύλια στη γεωργία, οδηγείται στα τάρταρα το όνειρο της αυτάρκειας και της επισιτιστικής ασφάλειας. Η κάλυψη των αναγκών θα προέλθει από άλλες χώρες με την εισαγωγή τροφίμων χωρίς έλεγχο τοξικών φυτοφαρμάκων, απαγορευμένα από την ΕΕ, με την Κομισιόν να κάνει «στραβά μάτια». Έτσι θα καταλήγουν στο πιάτο των Ευρωπαίων και είναι γνωστό ότι υπάρχει μια βιομηχανία δισ. ευρώ που «ανθίζει» με την ανοχή της Κομισιόν. Άλλες επίσης δοκιμασμένες πολιτικές, όπως αναλύσαμε στο προηγούμενο σημείωμά μας υφίστανται σοβαρές και δραστικές μειώσεις των δαπανών, ή στρεβλώνεται η διάθεση πόρων σε κατ όνομα των πολιτικών αυτών. Πρόκειται για τις πολιτικές που χρηματοδοτεί το ΕΤΠΑ, το Ταμείο Συνοχής και το ΕΚΤ. Έτσι ενεργοποιείται μια προσπάθεια εξεύρεσης πόρων για επενδύσεις στην πολεμική βιομηχανία, εντείνοντας τις απειλές στην κοινωνική συνοχή, καθώς βαθαίνουν άλλες προβληματικές επιβίωσης (στεγαστική κρίση, μισθοί, συντάξεις και διαρκής διατάραξη οικονομικών προοπτικών, δίπλα στη μετανάστευση και σε άλλα θεμελιώδη προβλήματα της κοινωνίας[1].
Χώρες με προβλήματα στην ανάπτυξη, όπως η Ελλάδα, αλλά και πολλές άλλες χώρες της ΕΕ, βλέπουν με προσοχή τις εξελίξεις που συνιστούν μείωση θεμελιωδών συνθηκών διαβίωσης μέσα στην επικράτεια της ΕΕ. Οι κριτικές που ακούστηκαν και γράφτηκαν, ως συνέπεια της «Ενδιάμεσης επανεξέτασης της πολιτικής συνοχής» που υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο στις 18 Σεπτεμβρίου 2025, καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα σκέψης που πρέπει να μας προβληματίσει. Το βασικό στοιχείο είναι ότι πολλοί φοβούνται εκτροπή αποστολής της συνοχής προς βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες άμυνας και ασφάλειας. Αναλύσεις επισημαίνουν ότι η ανοικτή «ευελιξία» επιτρέπει ντε φάκτο χρηματοδότηση αμυντικών/διττής χρήσης έργων και κινδυνεύει να υποσκάψει την εδαφική σύγκλιση. Οι τοπικές αρχές (περιφέρειες και δήμοι) θα δουν τη φτώχεια των επενδύσεων σε έργα υποδομής όταν πλέον θα είναι πολύ αργά για να ανατάξουν τις τοπικές οικονομίες. Και οι αρμόδιοι υπουργοί δεν θα μπορούν πλέον να προχωρούν σε διεκδικήσεις στο βαθμό που έχουν αποδεχθεί την εισαγωγή νέων προτεραιοτήτων, όπως άμυνα-ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα και απανθρακοποίηση.
Πολιτικές ομάδες και δίκτυα τοπικής αυτοδιοίκησης καταγγέλλουν «κεντροποίηση» εις βάρος των περιφερειών. Και επειδή οι πολεμικές βιομηχανίες είναι κατασκεύασμα κεντρικών περιοχών και χωρών, η κίνηση καθορισμού προτεραιοτήτων θα στρεβλώσει εξ αρχής τη συνοχή και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Διακρίνουμε επίσης μια σοβαρή κριτική που αναπτύσσεται στις δεξαμενές σκέψεις, όπου υπάρχουν κοφτερά και έξυπνα μυαλά, που δείχνουν τον κίνδυνο επανακύκλωσης των ίδιων πόρων και όχι προσθήκη νέων επενδυτικών κεφαλαίων.
Τονίζουμε ψήφισμα της Ομοσπονδιακής Βουλής της Αυστρίας, το οποίο επισημαίνει ότι δεν εκπονήθηκε εκτίμηση επιπτώσεων, κυρίως εδαφικών, και υπογραμμίζει να μπει στο σχεδιασμό η εταιρική σχέση και η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Αυτό μάλιστα, μπορούμε να το συνδέσουμε και με την ανάγκη επιτάχυνσης μεταρρυθμίσεων, αλλά δίνοντας την απαραίτητη προσοχή στις ανισότητες ικανότητας απορρόφησης ανά περιφέρεια.
Συνολικά, ο κοινός παρονομαστής της κριτικής είναι να δοθεί η απαραίτητη προσοχή ώστε να μη χαθεί ο στρατηγικός, μακροπρόθεσμος χαρακτήρας της πολιτικής συνοχής κάτω από την πίεση άμεσων γεωπολιτικών και δημοσιονομικών απαιτήσεων.
Τέλος το Συμβούλιο της ΕΕ στις18 Σεπτεμβρίου 2025 υιοθέτησε τις τροποποιήσεις των κανονισμών του ΕΤΠΑ και του Ταμείου Συνοχής. Δηλαδή στενεύουν τα περιθώρια για να αντιδράσουν οι αρμόδιοι στη λαίλαπα των εξοπλιστικών προγραμμάτων. Πληρώνει ο Ευρωπαίος φορολογούμενος ό,τι προστάζουν οι κεντρικοί συνδαιτυμόνες!
[1] https://www.socialeurope.eu/europes-wealth-gap-threatens-social-cohesion-as-housing-crisis-deepens
